مخترع کامپیوتر کیست؟ شاید به این سوال بشود اینگونه پاسخ داد: در دل قرن بیستم، عصری که جهان در تب و تاب جنگ و تحولات عظیم سیاسی و علمی میسوخت، مردی پا به عرصه نهاد که نامش با رازگشایی، ریاضیات و شکستن طلسم نازیها گره خورد: آلن متیسون تورینگ. شاید کمتر کسی بداند که این […]
آتش حقیقت: قصهی جوردانو برونو، فیلسوفی که در آتش سوخت اما خاموش نشد
در سال ۱۵۴۸، در شهری کوچک به نام نولا در نزدیکی ناپل ایتالیا، کودکی به دنیا آمد که نامش بعدها لرزه بر اندیشههای قرون وسطی انداخت: جوردانو برونو. او از همان آغاز نوجوانی نشان داد که ذهنی پرسشگر و بیقرار دارد. خانوادهاش او را به صومعهی دومینیکن فرستادند تا به راه دین رود، اما روح […]
بازخوانی یک زانو زدن: گالیله، توبه و چرخهی بیپایان ستیز با خرد
در تاریکترین فصلهای تاریخ بشری، همواره شاهد نبردی بودهایم میان چراغ خرد و سایههای جهل؛ نبردی که گاه با سرکوب، تهمت و حتی آتش جانهای بزرگ را تهدید کرده است. گالیلئو گالیله، ستارهشناس و فیزیکدان برجستهی ایتالیایی، نمونهی برجستهای از قربانیان این تقابل بیامان است. او با تکیه بر شواهد علمی، نظریهی خورشیدمرکزی کوپرنیک را […]
شبنامهها؛ قسمت هشتم: سفر به پاکستان، ملاقات با مودودی و آموزش مهارتهای استخباراتی
📜 مجموعه: تاریخ پنهان اسلامگرایی در افغانستان به قلم فردوس کاوش این مجموعه نوشتهها، روایتی مستند و تحلیلمحور از خیزش و تحولات جنبش اسلامگرایی تیپ اخوانی در افغانستان است؛ از نخستین جرقهها در دانشگاه کابل تا گسترش و تغییرات ساختاری آن. روایتهایی که همزمان زوایای پنهان تاریخ سیاسی کشور را روشن میسازند و تضادهای […]
شبنامهها؛ قسمت هفتم: طراحی بزرگ: حکمتیار جانشین داوودخان، نیازی نخستوزیر، حبیبالرحمان وزیر خارجه، نصرتیار وزیر داخله
📜 مجموعه: تاریخ پنهان اسلامگرایی در افغانستان به قلم فردوس کاوش این مجموعه نوشتهها، روایتی مستند و تحلیلمحور از خیزش و تحولات جنبش اسلامگرایی تیپ اخوانی در افغانستان است؛ از نخستین جرقهها در دانشگاه کابل تا گسترش و تغییرات ساختاری آن. روایتهایی که همزمان زوایای پنهان تاریخ سیاسی کشور را روشن میسازند و تضادهای […]
شبنامهها؛ قسمت ششم: تضادهای کرکتر و تفکر شخصیتها و شکافهای درونی
📜 مجموعه: تاریخ پنهان اسلامگرایی در افغانستان به قلم فردوس کاوش این مجموعه نوشتهها، روایتی مستند و تحلیلمحور از خیزش و تحولات جنبش اسلامگرایی تیپ اخوانی در افغانستان است؛ از نخستین جرقهها در دانشگاه کابل تا گسترش و تغییرات ساختاری آن. روایتهایی که همزمان زوایای پنهان تاریخ سیاسی کشور را روشن میسازند و تضادهای […]
شبنامهها؛ قسمت پنجم: سریشدن تشکیلات، قتل سیدال و نوشیدن جام زهر
📜 مجموعه: تاریخ پنهان اسلامگرایی در افغانستان به قلم فردوس کاوش این مجموعه نوشتهها، روایتی مستند و تحلیلمحور از خیزش و تحولات جنبش اسلامگرایی تیپ اخوانی در افغانستان است؛ از نخستین جرقهها در دانشگاه کابل تا گسترش و تغییرات ساختاری آن. روایتهایی که همزمان زوایای پنهان تاریخ سیاسی کشور را روشن میسازند و تضادهای […]
شبنامهها؛ قسمت چهارم: موقف گهیز٬ بیاعتمادی به همفکران و مرگ عبدالرحیم نیازی
📜 مجموعه: تاریخ اسلامگرایی و تیپ اخوانی در افغانستان بر اساس کتاب شبنامهها به قلم فردوس کاوش این مجموعه نوشتهها، روایتی مستند و تحلیلمحور از خیزش و تحولات جنبش اسلامگرایی تیپ اخوانی در افغانستان است؛ از نخستین جرقهها در دانشگاه کابل تا گسترش و تغییرات ساختاری آن. روایتهایی که همزمان زوایای پنهان تاریخ سیاسی کشور […]
شبنامهها؛ قسمت سوم: روسستیزی، امریکاهراسی و افزایش جلب و جذب
📜 مجموعه: تاریخ پنهان اسلامگرایی در افغانستان به قلم فردوس کاوش این مجموعه نوشتهها، روایتی مستند و تحلیلمحور از خیزش و تحولات جنبش اسلامگرایی تیپ اخوانی در افغانستان است؛ از نخستین جرقهها در دانشگاه کابل تا گسترش و تغییرات ساختاری آن. روایتهایی که همزمان زوایای پنهان تاریخ سیاسی کشور را روشن میسازند و تضادهای […]
شبنامهها؛ قسمت دوم: سخنرانیهای پارک زرنگار و نامهنگاری به خانوادههای چپیها
📜 مجموعه: تاریخ پنهان اسلامگرایی در افغانستان به قلم فردوس کاوش این مجموعه نوشتهها، روایتی مستند و تحلیلمحور از خیزش و تحولات جنبش اسلامگرایی تیپ اخوانی در افغانستان است؛ از نخستین جرقهها در دانشگاه کابل تا گسترش و تغییرات ساختاری آن. روایتهایی که همزمان زوایای پنهان تاریخ سیاسی کشور را روشن میسازند و تضادهای […]
شبنامهها؛ قسمت اول: کرایس سندس و قاضیزی/ قصهی حکمتیار
مقدمه جنبشهای سیاسی و ایدیولوژیک در افغانستان معاصر، چهرهی سیاسی و اجتماعی این سرزمین را به گونهای ژرف و گاه خونین شکل دادهاند. در این میان، تاریخچهی اسلامگرایی تیپ اخوانالمسلمین و نقشآفرینی شخصیتهایی چون غلام محمد نیازی، گلبدین حکمتیار و برهانالدین ربانی، یکی از پیچیدهترین و پرمناقشهترین فصلهای تاریخ سیاسی افغانستان را میسازد؛ فصلی که […]
سه قرن خون و قدرت؛ سیاستمداران افغانستان چگونه همدیگر را حذف کردند؟
سیاسیون افغانستان در ۳۰۰ سال گذشته بر سر همدیگر چه آوردند؟ روایتی از خون، قدرت و رقابت در تاریخ سیاسی افغانستان (۱۷۱۵–۲۰۲۱) در تاریخ پرچالش افغانستان، ستیز برای قدرت اغلب با مرگ، تبعید، کورسازی، زندانیسازی و حذفهای فیزیکی همراه بوده است. اگرچه گاه رنگ قومی و زبانی بر این ستیزها سایه افکنده، اما بیشتر آنها […]
چرا انسان مدرن حتی در آزادی هم احساس زندانیبودن میکند؟
جهان امروز پر از شعار آزادیست؛ انتخاب لباس، شغل، شریک، سبک زندگی، عقیده. اما با وجود این «آزادیهای بیپایان»، انسان مدرن روزبهروز بستهتر، خفهتر و بیرمقتر میشود. تناقضی عجیب: آزادی هست، اما رهایی نیست. چرا؟ • آزادی امروز، بیشتر شبیه مینوی رستورانت است. صدها انتخاب داری، اما همه از یک آشپزخانه آمدهاند. تو آزاد نیستی […]
رقابت خونین امین – ترهکی و راز ناکامی شوروی در حفاظت از جان حفیظالله امین
واقعهای که بهمثابۀ یکی از حساسترین گرههای تاریخ معاصر افغانستان شناخته میشود، ماجرای سقوط نورمحمد ترهکی از قدرت و قتل او در بستر بازیهای پرآشوب سیاسی سال ۱۳۵۸ خورشیدی (۱۹۷۹ میلادی) است. سرنوشتی که نهتنها سرنوشت او را مهر کرد، بلکه بهزعم بسیاری، مسیر مداخلهی نظامی اتحاد شوروی در افغانستان را هموار ساخت. پرسش اساسی […]
دلیل جداییطلبی بلوچهای پاکستان چیست؟
هویت تاریخیِ مستقل بلوچستان پیش از آنکه در پیکرۀ پاکستان ادغام شود، موجودیتی سیاسی داشت. خاننشین قلات، که بخشی از بلوچستان امروزی را در بر میگرفت، دارای ساختار قدرت بومی و روابط خارجی مشخصی بود. پس از تجزیۀ هند و تشکیل پاکستان در سال ۱۹۴۷، خان قلات به استقلال تمایل داشت، اما در سال ۱۹۴۸ با […]
