تاریخ
قابوس چگونه نام و فرمانش را بر یک برج آجری ثبت کرد؟
از بالای دروازه برج قابوس، نوشته‌ای آجری دور بدنه می‌گردد. برای خواندنش باید از برابر چند بخش دیوار گذشت. نام «قابوس بن وشمگیر»…
تاریخ
تاریخ
قلعه هرمز چگونه پس از یک قرن از دست پرتغال بیرون شد؟
در گزارش‌هایی که از بهار ۱۶۲۲ میلادی به جا مانده‌اند، نام یک بندر پیوسته تکرار می‌شود. منشی شاه عباس آن را گمبرو نوشته…
تاریخ
لوح‌های گلی تخت‌جمشید چگونه از شیکاگو به ایران برگشتند؟
روز ۲۲ اگست ۲۰۲۴، تیموتی هریسن، رییس انستیتوت مطالعات فرهنگ‌های باستانی دانشگاه شیکاگو، همراه با لورا دالساندرو و ووتر هنکلمن به نمایندگی ایران…
تاریخ
هفده ماه تا چاپ نخستین کتاب جلفای نو
در پایان کتابی که در آکسفورد نگهداری می‌شود، چاپگر از خواننده می‌خواهد نام او و همکارانش را در دعا به یاد بیاورد. نام…
تاریخ
از خیمه‌های اعتراض تا کاخ گلستان، تهران چگونه صاحب مجلس شد؟
در دعوت‌نامه‌ای که صدراعظم برای گشایش مجلس فرستاد، برای زمان دیدار، به شیوه آن روزگار، عبارت «سه ساعت به غروب مانده» آمده بود.…
تاریخ
در رصدخانه مراغه چه کسانی آسمان را اندازه می‌گرفتند؟
سه ماه‌گرفتگی با فاصله چند سال، در نوشته منجمی ثبت شده که در سده سیزدهم میلادی روی تپه‌ای در مراغه کار می‌کرد. محیی‌الدین…
تاریخ
دهخدا چگونه «صور اسرافیل» را از ایوردون دوباره نشر کرد؟
در صفحه اول «صور اسرافیل» به تاریخ ۲۳ جنوری ۱۹۰۹، فرشته‌ای بال گشوده و در صور می‌دمد. همان تصویر بالای شماره‌های تهران هم…
تاریخ
از نخستین شب رادیو تهران چه صداهایی مانده است؟
چهارشنبه ۴ ثور ۱۳۱۹، نزدیک ساعت شش‌ونیم شام، مردم به میدان سپه تهران می‌رسیدند. چند روز بود که روزنامه‌ها خبر گشایش رادیو را…
تاریخ
مشتری بابلی شکایتش از مس‌فروش را روی گل نوشت
نَنّی از کیفیت مسی که به او عرضه شده بود شکایت داشت. گل‌نوشته‌اش باقی مانده و از روی همان نامه می‌شود بخشی از…
تاریخ
دفتر روزانه مردی که سنگ‌های هرم بزرگ را می‌رساند
در پاپیروس‌های وادی‌الجرف نام مِرِر، سرپرست گروهی از کارکنان مصر باستان، آمده است. او کار گروهش را ثبت می‌کرد. از میان سطرهای باقی‌مانده…
تاریخ
دعوت‌نامه تولدی که از یک دژ رومی باقی ماند
کلودیا سِوِرا از سولپیکیا لپیدینا خواست یازدهم سپتامبر برای جشن تولدش بیاید. دعوت‌نامه را روی ورقه نازک چوب نوشتند. بخش آخر را خود…
تاریخ
مردم پمپئی غذای گرم را از پیشخوان دکان می‌گرفتند
پیشخوان آجری دکان پمپئی چند دهانه گرد دارد. کوزه‌های بزرگ در همین دهانه‌ها جا گرفته بودند. روی بدنه پیشخوان، باستان‌شناسان تصویر جانوران و…
تاریخ
توپایا جزیره‌های اقیانوس آرام را برای کاپیتان کوک روی کاغذ آورد
روی نقشه‌ای که از سفر جیمز کوک باقی مانده، نام ده‌ها جزیره نوشته شده است. توپایا، دریانورد و راهنمای اهل تاهیتی، نام جزیره‌ها…
تاریخ
حساب‌هایی که در امپراتوری اینکا با نخ و گره ثبت می‌شدند
از یک رشته اصلی، نخ‌های باریک‌تری آویزان‌اند. روی بعضی نخ‌ها گره هست و از بعضی شاخه‌های کوچک‌تری جدا می‌شوند. این یکی از شکل‌های…
تاریخ
بازرگانان پرتگالی روی یک لوح برنجی از بنین
روی لوحی از دربار بنین، دو مرد با لباس و موی متفاوت دیده می‌شوند. کنار آنان حلقه‌هایی برنجی است که در تجارت به…
