بازگشت مهاجران افغان از ایران در ۲۰۰۲ از اسلامقلعه چگونه پیش میرفت؟

بخشهای این نوشته
خانوادهای که در آغاز برنامه بازگشت سال ۲۰۰۲ از ایران راهی افغانستان میشد، باید از چند مرحله میگذشت. وسایل شخصی برای انتقال جداگانه بار میشد و مسافران به سوی مرز میرفتند. اسلامقلعه نخستین بخش افغانستان در این مسیر بود، اما برای بسیاری مقصد نهایی نبود. در هرات مرحله دیگری پیش رو بود، رسیدگی به نیازهای سفر و یافتن راهی برای رسیدن به محلی که خانواده میخواست در آن ساکن شود.
برنامه بازگشت داوطلبانه از ایران در اپریل ۲۰۰۲ آغاز شد. کمیساریای عالی پناهندگان آن را همراه نهادهای دیگر دنبال میکرد. گزارش دوره برنامه توضیح میدهد که انتقال بار و انتقال مسافران به هماهنگی جداگانه نیاز داشت. کمک در مسیر برای کسانی اهمیت داشت که پس از اقامت طولانی در ایران، همه وسایل یا کودکان خود را همراه داشتند و باید مسافت دیگری را در داخل افغانستان ادامه میدادند.
هرات به عنوان ایستگاه بعد از مرز
بر اساس گزارش کمیساریای عالی پناهندگان، بخشی از کسانی که از مسیر دوغارون و اسلامقلعه وارد میشدند به هرات میرفتند. آنجا کمکهایی برای ادامه مسیر و نیازهای نخستین دریافت میکردند. کسانی که مقصدشان بیرون هرات بود باید دوباره وسیله سفر مییافتند. گزارش سازمان بینالمللی مهاجرت، فراهم کردن ارتباط میان بخشهای داخلی افغانستان را یکی از نیازهای این دوره میداند. عبور از مرز شروع مرحله دیگری از سفر در داخل کشور بود.

در گزارش اواخر ۲۰۰۳، مجموع کسانی که از زمان آغاز برنامه از ایران به افغانستان بازگشته بودند از ۶۰۰ هزار نفر گذشته بود. این رقم به برنامه بازگشت از ایران مربوط است و آن را نمیتوان به شمار کسانی که تنها در هرات ماندند تبدیل کرد. برای فهمیدن جابهجایی باید میان نقطه ورود، محل دریافت کمک و جای سکونت بعدی فرق گذاشت. یک خانواده ممکن بود در هر کدام از این سه مرحله در محل متفاوتی باشد.
در عکس اسلامقلعه، راه ورود به غرب افغانستان پیدا است. در عکس هرات، شهری دیده میشود که بسیاری پس از مرز به آن میرسیدند. میان این دو، کار اداری و جابهجایی بار و افراد پیش میرفت. تاریخ بازگشت ۲۰۰۲ را میتوان به همین ترتیب خواند، از تصمیم برای رفتن تا عبور از مرز و پیدا کردن راهی که خانواده را به مقصد بعدی برساند.
منابع
- کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان و گزارش برنامه بازگشت از ایران از اپریل ۲۰۰۲
- سازمان بینالمللی مهاجرت و شرح شبکه انتقال داخلی برای بازگشتکنندگان
عکس شاخص. اسلامقلعه در ولایت هرات در عکسی از ۲۰۰۹، از محل ورود شماری از بازگشتکنندگان از ایران. Employee of U.S. Department of State، مالکیت عمومی.


