پون لیم، دریانوردی که ۱۳۳ روز روی یک کلک تنها ماند

پون لیم در مصاحبه‌ای گفت وقتی ماهی‌گیران برزیلی او را از روی کلک برداشتند، زبان یکدیگر را نمی‌فهمیدند. آنان پرتگالی حرف می‌زدند و او نمی‌توانست به زبانشان بگوید از کجا آمده است. در قایق ماهی‌گیری، ظاهر مرد و وضع کلک برای توضیح بخشی از داستان کافی بود. آن‌ها در ۵ اپریل ۱۹۴۳، در آب‌های نزدیک سالینوپولیس، او را دیده بودند. از روزی که کشتی باری بن لوموند در اقیانوس اطلس غرق شد، ۱۳۳ روز گذشته بود. پون لیم در همه این مدت روی کلک تنها مانده بود.^{۱، ۲}

وقتی به ساحل رسید، خواست با قنسول بریتانیا حرف بزند. نام خودش و نام کشتی را داد. در گفت‌وگویش با انجمن تاریخ چینی‌های جنوب کالیفرنیا گفته است که قنسول پس از بررسی سوابق به او خبر داد از کشتی کس دیگری برنگشته است. لیم از آغاز می‌دانست که چند تن از همکارانش نیز پس از غرق شدن در آب افتاده‌اند. آن‌چه نمی‌دانست این بود که کسی پیش از او نجات یافته است یا نه. پاسخ این پرسش را بعد از ماه‌ها انتظار، در کشوری شنید که پیش از آن برایش مقصد یک سفر دریایی بود.^{۱، ۳}

کشتی باری در میانه جنگ

بن لوموند یک کشتی بازرگانی بریتانیایی بود که در سال‌های جنگ جهانی دوم در مسیرهای اقیانوسی رفت‌وآمد می‌کرد. لیم در بخش پذیرایی خدمه کار می‌کرد. در مصاحبه‌اش گفته است که کشتی هنگام حمله از کیپ‌تاون دور شده و به سوی امریکای جنوبی می‌رفت. گزارش‌های دریایی ثبت کرده‌اند که در ۲۳ نوامبر ۱۹۴۲ یک زیردریایی آلمانی، یوـ۱۷۲، به کشتی اژدر زد. بن لوموند بدون همراهی کشتی محافظ حرکت می‌کرد و در چند دقیقه غرق شد. در گزارش‌های آن زمان از شناورهای بازرگانی دیگری هم یاد شده است که هنگام رساندن بار و تدارکات در مسیرهای جنگی از دست رفتند.^{۱، ۲، ۳، ۸}

بن لوموند پیش از جنگ نام‌های دیگری داشت. پرونده دریایی کشتی می‌گوید در ۱۹۲۲ با نام سینتیانا ساخته شد و در سال‌های بعد چند بار نام و مالک آن عوض شد. در ۱۹۳۸، شرکت بن لاین استیمرز آن را خرید و نام بن لوموند را بر آن گذاشت. در آخرین سفر، جان مول فرمانده کشتی بود. در فهرست تلفات نام کاپیتان، خدمه و افرادی از گروه محافظت کشتی آمده است. نام پون لیم در پرونده کشتی در جای دیگری ثبت شده، کنار گزارش پیدا شدن یک نفر در آب‌های برزیل بیش از چهار ماه پس از حمله.^۳

لیم پس از برخورد توانست جلیقه نجات را بپوشد. به گفته خودش، شنا را اندکی بلد بود. تخته‌ای از دریچه کشتی پیدا کرد و تا دیدن کلک به آن چسبید. برای رسیدن به کلک باید خودش را در آب به آن می‌رساند. وقتی سرانجام بالا رفت، از همکارانش کسی در نزدیکی او دیده نمی‌شد. بعدها در بازگویی همان روز، از چند نفر دیگر یاد کرد که پس از غرق شدن روی آب بودند. با گذشت زمان از جدا شدنشان، او راهی برای دانستن این نداشت که باد و جریان آب آنان را به کجا برده یا چه کسی ممکن است به آن‌ها رسیده باشد.^{۱، ۳}

کلکی که پیدا کرد برای نجات از غرق شدن آماده شده بود و ظرف آب، خوراک بسته‌بندی‌شده و وسایل علامت‌دهی داشت. لیم سال‌ها بعد از بیسکیت خشک، شکلات، شیر قوطی و چند نوع خوراک دیگر یاد کرد. گفت چراغ دستی، ریسمان، پارچه برزنتی و دو پارو نیز در کلک بود. این وسایل در نخستین روزها برای ماندن روی آب به کارش آمدند. در روزهای بعد، مسئله این بود که اگر پیش از پایان ذخیره کشتی دیگری نرسید، از همان چیزهایی که در کلک داشت برای پیدا کردن آب و خوراک تازه استفاده کند.^{۱، ۸}

خوراکی که باید تا رسیدن کمک دوام می‌آورد

لیم برآورد کرد که خوراک آماده نزدیک به پنجاه روز برایش دوام آورده بود. پیش از تمام شدن ذخیره به این فکر افتاد که با وسایل کلک چه کار دیگری می‌تواند بکند. یکی از چیزهایی که در دست داشت چراغ دستی بود. فنر چراغ را بیرون کشید و از آن قلاب ساخت. در مصاحبه‌اش گفت ماهی‌های کوچک را گاهی برای گرفتن ماهی‌های بزرگ‌تر به کار می‌برد و بعضی ماهی‌ها را تکه می‌کرد تا زیر آفتاب خشک شوند. سال بعد از غرق شدن، در دیداری با اعضای نیروی دریایی امریکا همین کار را با فنر و چراغ برایشان توضیح داد.^{۱، ۴}

ظرف آب هم بالاخره خالی می‌شد. لیم گفت با برزنت کلک آب باران را جمع می‌کرد. آمدن باران زمان معینی نداشت و ذخیره‌ای که به دست می‌آمد به هوا بستگی داشت. ماهی خشک، علاوه بر این که برای روزهای بعد می‌ماند، پرندگان دریایی را به کلک نزدیک می‌کرد. لیم در بازگویی خود از روزهایی حرف زد که خوراکش را از دریا و از آنچه به کلک نزدیک می‌شد، به دست می‌آورد. وسایلی را که روی شناور بود نیز برای کارهای دیگر به کار گرفت. او در گفت‌وگو به یاد آورد که از فلز یک قوطی تیغه‌ای ساخته بود.^{۱، ۸}

دریا به او خبر نمی‌داد که تا ساحل چقدر مانده است. لیم بعدها گفت در روزهایی که کاری جز انتظار نداشت، خاطرات کودکی‌اش در جزیره هاینان و زندگی خانواده‌اش را مرور می‌کرد. درباره کارهایی که اگر دوباره به خشکی رسید می‌خواست انجام بدهد، فکر می‌کرد. پرسش خبرنگاران در ۱۹۷۸ بیشتر درباره پیدا کردن خوراک، سلامت و امید او به نجات بود. لیم گفت روز را با این احتمال آغاز می‌کرد که شاید همان روز کسی او را ببیند. آنچه از روزهای کلک به یادش مانده بود، همراه با شمار روزها، همین فکرهای تکرارشونده بود.^۱

کشتی نزدیک شد و گذشت

لیم در هفته‌های نخست یک کشتی باری در دوردست دید. از وسایل دودزا برای جلب توجه استفاده کرد. به گمان او شناور تا فاصله نزدیک آمد، ولی کسی برای بردنش به آب نیامد. سال‌ها بعد گفت نمی‌دانست چرا کشتی رفت. در همان مصاحبه به این احتمال اشاره کرد که در زمان جنگ، خدمه نمی‌توانستند درباره هویت کسی که روی آب می‌دیدند اطمینان داشته باشند. این توضیح برداشت لیم از ماجرا بود. گزارش مستقلی از کسانی که در آن کشتی بودند در مصاحبه وجود ندارد. کلک بعد از رفتن کشتی همچنان روی آب ماند.^۱

در حدود صدمین روز، به گفته لیم، چند هواپیما در آسمان پیدا شدند. او به آن‌ها علامت داد و گفت یکی از هواپیماها پایین آمد. از آن‌جا کسی به سوی کلک نرسید. لیم گمان می‌کرد تلاطم آب ممکن است در این کار دخیل بوده باشد. او در مصاحبه گفت از گذشتن هواپیماها ناامید شد. در آن زمان، تنها نشانه‌ای که می‌توانست درباره واکنش خلبانان به یاد بیاورد، پایین آمدن یکی از هواپیماها بود. پس از آن باز هم کلک و وسایلی که در آن داشت تنها پناهگاهش در اقیانوس بود.^{۱، ۴}

سه روز با ماهی‌گیران

در ۵ اپریل، یک قایق ماهی‌گیری در نزدیکی ساحل برزیل سرانجام مسیرش را به سوی کلک گرفت. لیم از خانواده‌ای یاد کرد که با همان قایق برای ماهی‌گیری بیرون بودند. گفت با این که زبانشان را نمی‌دانست، توانست به نحوی به آن‌ها بفهماند چه اتفاقی افتاده است. خانواده سه روز از او مراقبت کردند تا به خشکی رسیدند. منابع دریایی تاریخ ۸ اپریل را برای رسیدن او به بلم آورده‌اند. به این ترتیب تاریخ دیده شدن روی کلک با تاریخ رسیدن به بندر سه روز فاصله داشت. او سپس برای درمان به شفاخانه رفت.^{۱، ۲، ۳}

لیم در گفت‌وگوی ۱۹۷۸ گفت ۳۵ روز در شفاخانه ماند. در خبرهایی که پس از نجات چاپ شدند، مدت سرگردانی به شکل‌های مختلف آمد. یکی از عنوان‌های چاپ‌شده در می ۱۹۴۳ از ۱۳۲ روز حرف می‌زد.^۹ شرح همراه یک عکس رسمی نیروی دریایی امریکا عدد ۱۳۱ را ثبت کرده است. گینس با تاریخ غرق شدن کشتی و تاریخ پیدا شدن لیم به دست ماهی‌گیران، مدت ۱۳۳ روز را برای سرگردانی یک نفر روی کلک ثبت کرده است. در گزارش ۱۹۴۵ نشریه کوررو درباره ناوگان بازرگانی نیز عدد ۱۳۳ روز آمده است.^{۱، ۲، ۴، ۸}

پس از نجات، بازگشت به دریا

خبر اعطای مدال امپراتوری بریتانیا به لیم در جولای ۱۹۴۳ منتشر شد. او در مصاحبه‌اش گفت مدال را از جورج ششم گرفت. در امریکا، اعضای کمیته تجهیزات امداد نیروی دریایی با کمک مترجم درباره چیزهایی که روی کلک به کارش آمده بود با او گفت‌وگو کردند. در عکسی از همان دیدار، دریادار جولیوس فیورر آیینه علامت‌دهی به او می‌دهد. هدفی که در شرح رسمی عکس آمده، گردآوری اطلاعات برای کسانی بود که ممکن بود روزی به وسایل نجات نیاز پیدا کنند. عکس دیگری لیم را در حال نشان دادن فنر چراغ و قلاب در همان دیدار نشان می‌دهد.^{۱، ۴، ۶}

پس از درمان، لیم برای مدتی در شرکت رایت ایروناتیکال در نیوجرسی کار کرد. در ۱۹۴۹، کنگره امریکا قانونی درباره وضعیت اقامت او تصویب کرد. در متن قانون آمده است که تاریخ ورود موقت او، ۲۹ نوامبر ۱۹۴۳، برای اقامت دایمی‌اش در نظر گرفته شود. این سند به سال‌هایی مربوط است که نام لیم در دو جای متفاوت دیده می‌شد، در گزارش‌های دریایی به عنوان بازمانده بن لوموند و در اسناد امریکا به عنوان مردی که پس از جنگ می‌خواست زندگی و کار خود را در آن کشور ادامه دهد.^{۱، ۵}

روت‌ان لوم مک‌کان، نویسنده کتاب «تنها بازمانده»، بعدها پس از گفت‌وگو با لیم سرگذشت او را در قالب رمان بازگفت. در آن میان، خود لیم به کاری برگشته بود که پیش از غرق شدن کشتی انجام می‌داد. در مصاحبه ۱۹۷۸ گفت وقتی کارش در کارخانه پایان یافت، بار دیگر به دریا رفت. در همان گفت‌وگو از دستاوردی که سال‌ها پیش روی کلک داشت، با شرح اشیای عادی یاد می‌کرد. یک چراغ، ظرف آب، چند قوطی و پارچه‌ای که باران روی آن می‌ریخت، چیزهایی بودند که وقتی کشتی از میان رفت به دستش رسیدند و تا آمدن قایق ماهی‌گیران همراهش ماندند.^{۱، ۷}

منابع و اعتبار عکس‌ها

1. گفت‌وگوی مارگی لو و انجمن تاریخ چینی‌های جنوب کالیفرنیا با پون لیم، ۱۹۷۸.
2. ثبت گینس برای ماندن در دریا روی کلک به تنهایی.
3. پرونده کشتی بن لوموند در آرشیو جنگ در اطلس جنوبی.
4. عکس و یادداشت رسمی نیروی دریایی امریکا از دیدار پون لیم با جولیوس فیورر.
5. قانون ویژه اقامت پون لیم در امریکا، ۲۷ جولای ۱۹۴۹، ص ۱۱۴۴.
6. خبر هم‌زمان اعطای مدال امپراتوری بریتانیا، ۱۴ جولای ۱۹۴۳، آرشیو موسسه سیکورسکی.
7. روت‌ان لوم مک‌کان درباره کتاب «تنها بازمانده» و شیوه روایت آن.
8. گزارش ۱۹۴۵ نشریه کوررو درباره ناوگان بازرگانی، کتابخانه ملی نیوزیلند.
9. نمایه نسخه نیویارک تایمز، ۲۵ می ۱۹۴۳، عنوان نخستین گزارش نجات.
10. پون لیم روی نمونه کلک نجات در بازسازی پس از نجات برای نیروی دریایی امریکا. عکاس نامشخص، چاپ‌شده در نشنل جئوگرافیک، ویکی‌مدیا کامنز، مالکیت عمومی در امریکا.