چگونه اندازهگیریهای چندینساله هالی کاهش اوزون را آشکار کرد؟
بخشهای این نوشته

در ایستگاه هالی در جنوبگان، پژوهشگران از سالهای پیش از ۱۹۸۰ مقدار اوزون را به صورت منظم اندازه میگرفتند. وقتی نشانه کاهش شدید در دادههای بهاری پیدا شد، یک اندازهگیری تنها نمیتوانست بگوید چه رخ داده است. باید روشن میشد که ابزار درست کار میکند و این کاهش در سالهای دیگر هم دیده میشود. گروه داده تازه را کنار سنجشهایی گذاشت که در فصلهای مشابه و در سالهای پیش ثبت شده بودند.
سنجش در هالی با دستگاه دابسن انجام میشد. دستگاه از تفاوت عبور طول موجهای نور آفتاب اطلاعاتی درباره مقدار اوزون بالای ایستگاه میداد. برای بررسی تغییر میان سالها، روش اندازهگیری باید تا حد ممکن قابل مقایسه میماند. جدولهای قدیمی تاریخ سنجش و دورههای تکرار آن را نشان میدادند. اگر فقط یک فصل زیر نظر گرفته میشد، جدا کردن تغییر طبیعی فصل از روندی که سالبهسال عمیقتر میشود دشوار میبود.
دادهای که در بهار برگشت
جو فارمن، برایان گاردینر و جاناتان شنکلین از سازمان پژوهش جنوبگان بریتانیا دادهها را بررسی کردند. آنچه به چشم میآمد، کاهش اوزون در بهار جنوبگان بود. در ۱۹۸۵، پژوهش خود را در نشریه نیچر منتشر کردند. این گزارش دادههای چندین سال را کنار هم نشان داد. بعدها اندازهگیریهای ماهوارهای نیز گستره منطقهای کاهش را روشنتر کردند. اندازهگیری روی زمین و دید از مدار در اینجا اطلاعات مکمل دادند.

اصطلاح «سوراخ اوزون» به این معناست که در دورهای از سال مقدار اوزون بالای منطقه به شدت کم میشود. اوزون در بخش بالایی جو بخشی از پرتو فرابنفش آفتاب را جذب میکند. شناخت روند کاهش به پژوهشهای بعدی درباره نقش مواد کلردار در جو و شرایط سرد جنوبگان پیوند خورد. توافقهای بینالمللی بعدی برای کاهش تولید و مصرف گروهی از مواد تخریبکننده لایه اوزون شکل گرفتند.
داستان هالی از تصویر ماهوارهای بزرگ آغاز نشد. برای گروهی که در ایستگاه اندازهگیری میکردند، نتیجه از مقایسه مقدارهای تازه با دفتر و جدول سالهای گذشته به دست آمد. کسی که به یک نقطه از نمودار نگاه کند، فقط یک مقدار میبیند. وقتی تاریخهای مشابه پشت سر هم قرار گیرند، تغییر در چند بهار قابل تشخیص میشود. ارزش ثبت مداوم همین بود که گذشتهای برای مقایسه با یک مشاهده غیرعادی در اختیار پژوهشگران گذاشت.
منابع
عکس شاخص. تصویر ماهوارهای کاهش اوزون بالای جنوبگان در ۱۹۸۷. National Oceanic & Atmospheric Administration (NOAA)، مالکیت عمومی.


