توپایا جزیره‌های اقیانوس آرام را برای کاپیتان کوک روی کاغذ آورد
بخش‌های این نوشته
روی نقشه‌ای که از سفر جیمز کوک باقی مانده، نام ده‌ها جزیره نوشته شده است. توپایا، دریانورد و راهنمای اهل تاهیتی، نام جزیره‌ها و جای آن‌ها را از دانشی می‌گفت که در پولینزی آموخته بود. نسخه‌ای که امروز باقی مانده، از همان کوشش برای آوردن دانسته‌های او روی کاغذ خبر می‌دهد.
توپایا در سال ۱۷۶۹ همراه کشتی اندِور راه افتاد. در آن سفر، شناخت او از زبان و آداب مردم جزیره‌ها به گروه همراه کوک کمک می‌کرد. او در آب‌های جنوب تاهیتی کشتی را در میان جزیره‌های پراکنده راهنمایی کرد. نقشه‌ای که در جریان سفر شکل گرفت، راه دیگری برای انتقال این دانش بود. روی کاغذ می‌شد نام‌ها را کنار هم دید و درباره جای جزیره‌ها گفت‌وگو کرد.
کتابخانه ایالتی نیو ساوت ولز از طرحی یاد می‌کند که ۷۴ جزیره را در گستره پیرامون تاهیتی نشان می‌داد. طرح اصلی توپایا باقی نمانده است. نسخه‌ای که کوک از آن تهیه کرد در میان اوراق جوزف بنکس در کتابخانه بریتانیا نگهداری می‌شود. میان آنچه توپایا می‌دانست و آنچه روی برگ بازمانده می‌بینیم، گفت‌وگو، نوشتن و رونویسی قرار دارد.
نسخه بازمانده نقشه توپایا از جزیره‌های اقیانوس آرام | منبع تصویر | James Cook | Public domain
نقشه‌ای که دو گروه در ساخت آن سهم داشتند
نقشه از برخورد دو تجربه دریانوردی به دست آمد. توپایا جای جزیره‌ها و راه‌های میانشان را از منظر کسی می‌شناخت که در آن بخش از اقیانوس زندگی و سفر کرده بود. کوک و همراهانش تجربه خود را در ثبت مسیر و ساخت نقشه داشتند. برگ بازمانده را باید با توجه به همکاری همین آدم‌ها خواند. خط و جای یک نام روی کاغذ بخشی از دانشی را ثبت می‌کند که پیش از سفر هم در جزیره‌ها وجود داشت.
از کنار یک نام می‌شود سراغ نام جزیره دیگر رفت و دید نقشه چه پهنه بزرگی را در بر می‌گیرد. دانش توپایا با حرکت میان مکان‌ها پیوند داشت. نام جزیره برای کسی که می‌خواست راهی پیدا کند، همراه با دانستن موقعیت آن نسبت به جاهای دیگر اهمیت پیدا می‌کرد. وقتی این اطلاعات روی کاغذ آمد، خواندنش برای کسی ممکن شد که هیچ‌گاه آن مسیر را طی نکرده بود.
برگ بازمانده در میان اوراق بنکس
موقعیت این نقشه در یک آرشیو بریتانیایی سرگذشت سند را هم روشن می‌کند. برگ بازمانده از کاغذهای همراهان سفر کوک به مجموعه کتابخانه رسید. نام توپایا و نقشی که در شکل گرفتن نقشه داشت، از راه بررسی اسناد همان سفر قابل پیگیری است. عنوان‌های آرشیوی و نام‌هایی که در زندگینامه‌ها می‌آیند کمک می‌کنند سهم او در کنار سهم دیگران دیده شود.
این نسخه اکنون دو مسیر را هم‌زمان در برابر خواننده می‌گذارد. یکی مسیر دریانوردی میان جزیره‌هایی که توپایا درباره‌شان اطلاعات داشت. دیگری مسیر کاغذی که دانسته‌های او را از روی کشتی به کتابخانه رساند. دنبال کردن هر دو مسیر روشن می‌کند چرا در تاریخ یک نقشه، نام راهنما به اندازه نام کسانی اهمیت دارد که کاغذ را با خود بردند.
