هریت تابمن، از راه آزادی در مریلند تا قایق‌های کامباهی
بخش‌های این نوشته
در آغاز جون ۱۸۶۳، در ساحل دریای کامباهی در کارولینای جنوبی، مردم از مزارع به سوی قایق‌های نیروهای اتحادیه امریکا دویدند. هریت تابمن سال‌ها بعد به یاد می‌آورد که زن‌ها با توشه و سبدهایشان می‌آمدند و کودکان دنبالشان بودند. شماری حیوانات خود را هم آورده بودند. تابمن در شناختن منطقه و آماده کردن عملیات نقش داشت و هنگام رسیدن قایق‌ها در جمع نیروهایی بود که مردم را به بوفورت رساندند. بیش از هفتصد نفر در جریان آن عملیات از بردگی بیرون آمدند. هنگامی که تابمن درباره آن روز نوشت، خواست سهم سیاه‌پوستانی که در آن نقش داشتند نیز در روایت بماند.۱، ۲، ۳
او در نامه‌ای از بوفورت به تاریخ ۳۰ جون نوشت «ما سیاه‌پوستان هم در آن کار سهمی داشتیم که باید به رسمیت شناخته شود.» نیروهای سیاه‌پوست کارولینای جنوبی، دیده‌بانان و مردم مزرعه‌ها هر یک بخشی از واقعه بودند. تابمن خطر و امید فرار را از زندگی خودش می‌شناخت. کمتر از چهارده سال پیش از رسیدن قایق‌ها به کامباهی، او از ملکی در مریلند که در آن به بردگی گرفته شده بود، بیرون رفته و تا فیلادلفیا راه پیموده بود. کسانی که در امتداد مسیر به او کمک کردند، در سال‌های بعد از سفرهایش برای رساندن دیگران به آزادی هم پشتیبانی کردند.۱، ۲، ۴
مینتی و راهی که از مریلند آغاز شد
تابمن حدود ۱۸۲۲ در ساحل شرقی مریلند به دنیا آمد. نامش در کودکی آرامینتا راس بود و او را مینتی صدا می‌زدند. پدرش بن و مادرش هریت راس بودند. چند تن از خواهرانش به جاهای دیگر فروخته شدند و خانواده دیگر از آن‌ها خبری نداشت. آرامینتا در ۱۸۴۴ با جان تابمن ازدواج کرد. جان مردی سیاه‌پوست و آزاد بود، اما ازدواج وضع حقوقی آرامینتا را تغییر نداد. او در همین دوره نام هریت را به کار گرفت. جدایی‌های پیشین خانواده نشان داده بود که فروخته شدن یک نفر می‌توانست راه دیدار دوباره را برای همیشه ببندد.۱، ۴، ۵
در مارچ ۱۸۴۹، ادوارد برودس، مردی که تابمن را به بردگی گرفته بود، درگذشت. خانواده برودس با بدهی روبه‌رو بود و تابمن بیم داشت او را بفروشند و به ایالت‌های دورتر جنوب ببرند. در خزان آن سال، پس از یک کوشش نخست که با دو برادرش آغاز کرده بود، خودش راه شمال را گرفت. در فیلادلفیا با افرادی پیوند پیدا کرد که با برده‌داری مبارزه می‌کردند. یکی از آنان ویلیام استیل بود که سرگذشت و نام شماری از فراریان را ثبت می‌کرد. سال‌ها بعد، او از یادداشت‌ها و نامه‌هایی که گرد آورده بود کتابی درباره شبکه فرار از بردگی منتشر کرد.۱، ۴، ۵، ۶
در ۳ اکتوبر ۱۸۴۹، روزنامه کمبریج دموکرات اعلانی را چاپ کرد که در پی یافتن آرامینتا و دو برادرش بود. نام هریت در اعلان به صورت «مینتی» آمده بود. برای هر نفر در صورت دستگیری در بیرون مریلند صد دالر و در داخل ایالت پنجاه دالر وعده داده شده بود. بنا بر شرح اداره پارک‌های ملی، سه نفر پس از مدتی به محل پیشین برگشتند. سپس تابمن یک بار دیگر راه را گرفت. روزنامه تاریخ و شرایط جست‌وجوی کسانی را ثبت کرده که می‌خواستند آنان را برگردانند. در تاریخ خانواده، همان اعلان نشان می‌دهد نخستین کوشش تابمن برای آزادی با دو برادرش آغاز شده بود.۵، ۱۱
شبکه‌ای که به «راه‌آهن زیرزمینی» شهرت یافت، خط آهن واقعی نداشت. خانواده‌ها و افراد در شهرها و روستاهای گوناگون برای فراریان سرپناه، خبر و راهنمایی فراهم می‌کردند. مسافران هم باید در موقعیت‌های دشوار برای حرکت تصمیم می‌گرفتند. قانون بردگان فراری سال ۱۸۵۰ به پی‌گیری کسانی که به ایالت‌های آزاد رسیده بودند زمینه بیشتری داد. کانادا برای شماری از آن‌ها مقصد شد. تابمن به سنت کاترینز در انتاریو رفت و در دوره‌ای خانواده و دوستانی را نیز به کانادا رساند. سفرهای او هم به کسانی وابسته بود که راه را می‌شناختند و هم به کسانی که در مقصد جا برای تازه‌رسیده‌ها پیدا می‌کردند.۱، ۴، ۵، ۶
در فاصله ۱۸۵۰ تا ۱۸۶۰، تابمن حدود سیزده بار به مریلند برگشت. اداره پارک‌های ملی امریکا می‌گوید نزدیک به هفتاد نفر، بیشتر از میان خانواده و دوستان، با راهنمایی مستقیم او به آزادی رسیدند. او به افراد دیگری نیز اطلاعات داد تا خودشان راه را دنبال کنند. همه کوشش‌ها به دیدار دوباره نینجامید. هنگامی که برای بیرون آوردن خواهرش ریچل برگشت، ریچل درگذشته بود و تابمن نتوانست فرزندان او را با خود ببرد. همین ناتمام ماندن بخشی از کار، نشان می‌دهد که شمار سفرها تنها بخشی از سرگذشت خانواده را ثبت می‌کند.۱، ۵
نخستین سفر شناخته‌شده تابمن برای رساندن اعضای خانواده به شمال در ۱۸۵۰ انجام شد. او به خواهرزاده‌اش کسیاه و دو فرزندش جیمز آلفرد و آرامینتا کمک کرد. در کریسمس ۱۸۵۴، چند تن از برادرانش را به شمال رساند. در ۱۸۵۷، پس از این که شنید ممکن است پدرش به دلیل کمک به فراریان بازداشت شود، پدر و مادرش را از مریلند بیرون آورد و به کانادا برد. این سفرها توضیح می‌دهد که چرا در سال‌های بعد، وقتی تابمن در آبرن خانه گرفت، اعضای خانواده از دو سوی مرز به آن‌جا آمدند.۴، ۱۲
تابمن در ۱۸۵۹ برای خانواده‌اش ملکی در نزدیکی آبرن در ایالت نیویارک خرید. اداره پارک‌های ملی در شرح محلی ملک، فروشنده را فرانسیس سیوارد، همسر سناتور ویلیام سیوارد، معرفی کرده است. پدر و مادر تابمن پیش از جنگ داخلی از کانادا به این خانه آمدند. در آبرن خانواده‌های سیاه‌پوست دیگری نیز زندگی می‌کردند که بعضی از آن‌ها از همان بخش مریلند آمده بودند. تابمن و اعضای خانواده‌اش به کلیسای متدیست اسقفی افریقایی صهیون پیوستند. این خانه بعد از سفرهای جنگی تابمن نیز محل بازگشتش بود.۴، ۷
بوفورت در سال‌های جنگ
در ۱۸۶۲، تابمن به پورت رویال در کارولینای جنوبی رفت. جان اندرو، والی ماساچوست، از کار او برای رساندن مردم از مریلند به شمال خبر داشت و از رفتنش به جنوب پشتیبانی کرد. در بوفورت، تابمن از بیماران مراقبت می‌کرد و با نیروهای اتحادیه در گردآوری اطلاعات همکاری داشت. بسیاری از سیاه‌پوستانی که از مزارع گریخته بودند نیز در منطقه حضور داشتند. در سندهای باقی‌مانده، نام تابمن در کارهای گوناگون دیده می‌شود. بخشی از روزهایش به کمک در اردوگاه می‌گذشت و بخشی از کارش به شناخت راه‌ها و ارتباط با کسانی مربوط بود که منطقه را می‌شناختند.۱، ۲، ۳
در شب اول به دوم جون ۱۸۶۳، تابمن با دگروال جیمز مونتگومری و نیروهای سیاه‌پوست واحد دوم کارولینای جنوبی در عملیات کامباهی سهم گرفت. مردمی که در مزارع به بردگی گرفته شده بودند به سوی قایق‌ها رفتند و از آن‌جا به بوفورت منتقل شدند. در گزارش آرشیو ملی، شمار افراد رسیده به بوفورت ۷۲۷ تن آمده است. در زندگی‌نامه‌های نهادی رقم‌های اندکی متفاوت دیده می‌شود. آنچه منابع در آن هم‌نظرند، آزاد شدن بیش از هفتصد نفر و نقش تابمن در برنامه‌ریزی و هدایت عملیات است. شماری از مردانی که آزاد شدند بعدها به اردوی اتحادیه پیوستند.۱، ۲، ۳
چند روز بعد، در ۵ جون، تابمن در یک دادگاه نظامی در بوفورت شهادت داد. موضوع دادگاه رفتار مسوول یکی از اردوگاه‌ها بود. پرونده برای تاریخ زندگی تابمن از جهت دیگری هم اهمیت دارد. آرشیو ملی امریکا می‌گوید جواب‌های او در دادگاه از موارد اندکی است که سخنانش به صورت مستقیم ثبت شده‌اند. در همان پرونده، از کار روزانه و ارتباط او با ساکنان اردوگاه و فروشندگان محل نیز نشانه‌هایی هست. این سند در کنار نامه جون او، صدای زنی را ثبت کرده که بخش بزرگی از زندگی‌اش از خلال گزارش دیگران به ما رسیده است.۲
درخواست پرداخت برای سال‌های خدمت
بعد از جنگ، تابمن به آبرن برگشت. در ۱۸۶۹ با نلسون دیویس، سرباز پیشین اردوی اتحادیه، ازدواج کرد و آن‌ها دختری به نام گرتی را به فرزندی گرفتند. پس از مرگ دیویس، تابمن به عنوان بیوه یک سرباز مستمری دریافت کرد. او بعدتر از کانگرس خواست خدمت خودش را هم در نظر بگیرد. در گواهی کتبی که در پرونده باقی مانده، وظایف خود را در سال‌های جنگ شرح داد. نامه‌هایی هم از افرادی رسید که از کارش خبر داشتند. پرونده نشان می‌دهد که تابمن برای اثبات کاری که سال‌ها پیش انجام داده بود، به ثبت رسمی و شهادت دیگران نیاز داشت.۳، ۸
در ۱۸۹۹، کانگرس قانونی را تصویب کرد که مستمری ماهانه تابمن را به بیست دالر افزایش داد. در شرح آرشیو ملی، این افزایش به خدمت او در پرستاری مربوط می‌شود. نقش‌های دیگر او، از کار اطلاعاتی تا کمک به مردم در کامباهی، در اسناد جنگ دیده می‌شود. عنوانی که در قانون مستمری ثبت شد، فقط یکی از این مسوولیت‌ها را پوشش می‌داد. در همان سال‌ها، تابمن در فعالیت‌های حق رای زنان هم سهم می‌گرفت. اداره پارک‌های ملی او را از زنان دخیل در پایه‌گذاری انجمن ملی زنان رنگین‌پوست معرفی می‌کند.۱، ۲، ۸
خانه‌ای که در آبرن درهایش باز شد
تابمن مدت‌ها در خانه خود از اعضای سالمند خانواده و کسانی که به سرپناه نیاز داشتند مراقبت می‌کرد. او زمینی به مساحت حدود ۲۵ ایکر را در کنار ملک خود خرید تا مرکزی برای سالمندان و افراد بی‌بضاعت برپا کند. توان مالی‌اش برای راه‌اندازی مرکز کافی نبود. ملک را به کلیسای متدیست اسقفی افریقایی صهیون سپرد تا کلیسا آن را اداره کند. مرکز در ۱۹۰۸ کار خود را آغاز کرد. بخشی از ساختمان برای مراقبت صحی و خوابگاه به کار می‌رفت. تابمن خود در سال‌های پایانی در همان مرکز زندگی کرد.۷، ۹
تابمن در ۱۰ مارچ ۱۹۱۳ در آبرن درگذشت و در گورستان فورت هیل به خاک سپرده شد. مرکزی که برای سالمندان ساخته بود چند سال بعد از مرگش هم کار کرد. اداره پارک‌های ملی می‌گوید که کلیسا در ۱۹۵۳ یکی از ساختمان‌ها را بازسازی و به عنوان موزیم باز کرد. امروز پرتره‌ای که بنجامین پاولسن در آبرن از تابمن گرفت، او را در سال‌های پس از جنگ نشان می‌دهد. اسناد کامباهی از زمانی خبر می‌دهند که مردم با کودکان و توشه به سوی قایق‌ها می‌رفتند. در آبرن، خانه‌ای که با کمک کلیسا به کار افتاد، برای کسانی جا فراهم کرد که در سال‌های سالمندی به مراقبت نیاز داشتند.۲، ۷، ۹، ۱۰
منابع و اعتبار عکس‌ها
- اداره پارک‌های ملی امریکا، زندگی تابمن و راه‌آهن زیرزمینی.
- آرشیو ملی امریکا، شهادت تابمن در بوفورت و نامه او درباره کامباهی.
- آرشیو ملی امریکا، گاه‌شمار و اسناد زندگی هریت تابمن.
- پارک ملی تاریخی هریت تابمن، زندگی در آبرن.
- پارک ملی تاریخی هریت تابمن، شمار سفرها و سرگذشت خانواده.
- ویلیام استیل، اسناد و نامه‌های راه‌آهن زیرزمینی، چاپ ۱۸۷۲، کتابخانه کانگرس.
- اداره پارک‌های ملی امریکا، خانه سالمندان و ملک خریداری‌شده از فرانسیس سیوارد.
- آرشیو ملی امریکا، گواهی تابمن و قانون مستمری ۱۸۹۹.
- پارک ملی تاریخی هریت تابمن، تاسیس و کار خانه سالمندان.
- کتابخانه کانگرس، مشخصات پرتره بنجامین پاولسن.
- اعلان روزنامه کمبریج دموکرات در ۳ اکتوبر ۱۸۴۹، اداره پارک‌های ملی امریکا.
- پژوهش اداره پارک‌های ملی، گاه‌شمار سفرهای تابمن.
- پرتره هریت تابمن، آبرن، ۱۸۶۸ یا ۱۸۶۹. عکس بنجامین پاولسن، ویکی‌مدیا کامنز، مالکیت عمومی.
