وسالیوس چگونه تصویر استخوانها را به خواندن کتاب کالبدشناسی پیوند زد؟

بخشهای این نوشته
در ۱۵۴۳، کتابی در بازل چاپ شد که در آن خواننده میتوانست متن درباره استخوانها را همراه با تصویری از استخوانبندی ببیند. در یکی از صفحهها اسکلت کامل در وضعی ایستاده تصویر شده است. استخوانهای بزرگ را میشود در نسبت با هم پیدا کرد و سپس به بخش نوشته برگشت. آندریاس وسالیوس، که در پادووا کالبدشناسی تدریس میکرد، در آماده کردن مجموعهای کار کرده بود که شرح و تصویر در آن به یکدیگر مربوط باشند.
عنوان لاتینی اثر «درباره ساختار بدن انسان» بود و متن در هفت بخش تنظیم شد. برای خواننده آن دوره، دیدن اجزای بدن در محل درس به زمان و امکان مشاهده وابسته بود. کتاب تصویر را به محیطی میبرد که شاگرد میتوانست دوباره به آن نگاه کند. وقتی استخوان جداگانه در نوشته معرفی میشد، شکل کلی بدن به خواننده کمک میکرد جای آن را پیدا کند. صفحههایی دیگر استخوانها و لایههای بافت را با ترتیب متفاوت نشان میدادند.
از تخته کندهکاریشده به صفحه چاپ
برای چاپ، طرح خطی روی تخته چوب آماده میشد و بخشهایی از چوب را میتراشیدند تا خطهایی که باید مرکب بگیرند باقی بمانند. یوهانس اوپورینوس چاپ کتاب را در بازل به عهده داشت. چاپگر باید صفحههای تصویر و نوشته را چنان در کنار هم به خواننده میرساند که بتوان از یک شرح به شکل مربوط رفت. در صفحههای بزرگ، نگه داشتن جزئیات در چاپ برای دیدن رابطه اجزا اهمیت داشت.

در برخی طرحها، پیکر در منظره قرار دارد. طرز ایستادن یا چرخیدن آن کمک میکند خواننده بخشهایی را ببیند که در نمای روبهرو پیدا نیستند. قرار دادن استخوانها در یک وضعیت معین امکان میدهد بخشی از ارتباط آنها با مفصل و اندام آشکار شود. تصویر یک ابزار خواندن بود. وقتی شاگرد نام بخشی را در متن مییافت، میتوانست دوباره به خطها و نشانههای صفحه نگاه کند.
انتشار کتاب کار چند گروه را به هم پیوند داد. مشاهده و نوشتن در محیط آموزش انجام شد و طرح، کندهکاری و چاپ آن را به صفحهای رساند که نسخههای متعدد داشت. برای شاگردی که میخواست جای یک استخوان را دوباره بررسی کند، کتاب امکان مراجعه در زمان دیگری را فراهم میکرد. رابطه میان توضیح و تصویر در همان حرکت ساده دیده میشد، وقتی چشم از واژه به شکل میرسید و دوباره به شرح برمیگشت.
منابع
- کتابخانه ملی پزشکی امریکا و اطلاعات چاپ کتاب وسالیوس
- کتابخانه کالج سلطنتی پزشکان و فهرست چاپ بازل در ۱۵۴۳
عکس شاخص. صفحه عنوان کتاب کالبدشناسی آندریاس وسالیوس. Johannes Oporinus، مالکیت عمومی.


