دو زن سوییسی در سفر زمینی‌شان به هرات چه دیدند؟

آنه‌ماری شوارتسنباخ روی نوشته‌ای که از هرات فرستاد، نام شهر و تاریخ را کنار هم گذاشت. آن نوشته در فهرست کتابخانه ملی سوییس باقی مانده است. او و الا مایار در سال ۱۳۱۸ خورشیدی به افغانستان آمدند و هرات یکی از نخستین منزل‌های آن‌ها در داخل کشور بود.

از راه ایران به افغانستان

شوارتسنباخ پیش از آن نیز به آسیای غربی سفر کرده بود و در چند کشور گزارش و عکس تهیه کرده بود. این بار همراه مایار سفر کرد. زندگی‌نامه‌ای که موزیم اشتراوهوف زوریخ منتشر کرده، رسیدن آن‌ها به هرات را در پایان جولای و رسیدن به کابل را حدود یک ماه بعد ثبت کرده است. نوشته‌ای با نام هرات نیز به اوایل آگست تعلق دارد.

مدرکی که از آن سفر مانده، فقط یک گزارش چاپی نیست. کتابخانه ملی سوییس نسخه‌های ماشین‌شده، یادداشت‌ها و گزارش تصویری مشترک آن دو را فهرست کرده است. وجود نسخه‌های گوناگون کمک می‌کند فرق میان اثری را که برای نشر آماده شده و نوشته‌ای که در جریان سفر شکل گرفته، در خود آرشیف دنبال کنیم.

هر شهر در یک برگ

در عکس‌های هرات، مردی با نان‌های پهن در بازار دیده می‌شود. در قاب دیگری، حوض آب در گازرگاه پیش روی ساختمان قرار دارد. یادداشت‌های آرشیف کنار هر عکس، محل و موضوع آن را ثبت کرده‌اند. سفر از هرات ادامه پیدا کرد. در همان فهرست، نوشته‌ای درباره چهره بودای بزرگ بامیان و گزارشی درباره زنان کابل نیز دیده می‌شود.

گزارش تصویری مشترک مایار و شوارتسنباخ درباره افغانستان در چند نسخه باقی مانده است. خواندن فهرست آن کنار نوشته هرات، امکانی برای بازسازی مسیر کار دو زن فراهم می‌کند. از دیدارهای سفر چیزهایی در عکس ثبت شد و از همان سفر، برگ‌هایی هم ماند که هنوز تاریخ و جای نوشتن را نشان می‌دهند.

منابع

1. کتابخانه ملی سوییس، زندگی و آثار آنه‌ماری شوارتسنباخ
2. فهرست دست‌نوشته‌ها، از جمله نوشته تاریخ‌دار هرات
3. نسخه دیجیتال گزارش تصویری مایار و شوارتسنباخ

عکس شاخص. بازار هرات از نگاه آنه‌ماری شوارتسنباخ. Annemarie Schwarzenbach · صفحه منبع · مالکیت عمومی