پولی که در استکهلم از سکه مسی به کاغذ رسید
بخشهای این نوشته

در ۱۶۶۱، بانک استکهلم ورقی را به جریان انداخت که دارندهاش میتوانست با آن خرید کند و برای گرفتن سکه به بانک برگردد. پیش از آن، بخشی از پرداختهای سویدن با سکههای مسی سنگین انجام میشد. برای کسی که رقم بیشتری را جابهجا میکرد، خود وزن پول اهمیت داشت. ورق کاغذ وزن چندانی نداشت، ولی ارزشش به این بستگی داشت که بانک ارزش نوشتهشده روی آن را هنگام مراجعه بپردازد.
یک سال پیش، دولت سکههای سبکتری ضرب کرده بود. سکههای قدیمی مس بیشتری داشتند و کسانی که آنها را در بانک گذاشته بودند، برای پس گرفتن همان پول مراجعه کردند. افزایش درخواستها بانک را زیر فشار گذاشت. یوهان پالمستروخ، بنیانگذار بانک، صدور سندی را آغاز کرد که دارنده با آن میتوانست ارزش سپرده را به صورت سکه دریافت کند. این ورقها سپس در معامله میان مردم نیز به کار آمدند.
ورق به دست کسی میرسید که سپردهای نداشت
بانک به مرحلهای رسید که برگهها را بهعنوان وام هم میداد. در این صورت، شخصی که ورق را به دست میآورد لزوماً کسی نبود که قبلاً همان اندازه سکه به بانک سپرده باشد. استفاده از برگه برای خرید وابسته به این بود که فروشنده نیز آن را قبول کند. به نوشته بانک مرکزی سویدن، کاغذ بهسرعت رواج یافت، چون حمل آن از سکههای سنگین آسانتر بود. تا زمانی که مردم به پرداخت بانک اعتماد داشتند، برگه از یک معامله به معامله بعدی میرسید.

بانک در سالهای بعد برگههای بیشتری صادر کرد. ارزش آنها کاهش یافت و عده بیشتری خواستند کاغذ خود را به سکه تبدیل کنند. سکه کافی برای پاسخ به همه درخواستها موجود نبود. بانک از وامگیرندگان خواست بدهی خود را بپردازند تا پول بازگردد. شورای حاکم سویدن در ۱۶۶۴ تصمیم گرفت وامها بازپرداخت و برگهها از گردش بیرون شوند. سرانجام بانک از کار افتاد.
نمونههایی از آن برگهها در مجموعههای پولی ماندهاند. روی ورق، رقم و نوشتههای رسمی بانک دیده میشوند. دارنده در زمان رواج میتوانست کاغذ را تا کند و با خود ببرد. هنگام برگشتن به باجه، دوباره به سکه احتیاج بود تا بانک وعده ثبتشده را اجرا کند. سرگذشت نخستین اسکناسهای این بانک میان همین دو عمل روزمره پیش رفت. کاغذ را مردم به یکدیگر میدادند و بانک باید امکان تبدیل آن را زنده نگه میداشت.
منابع
- بانک مرکزی سویدن، تاریخ نخستین اسکناسهای اروپا
- بانک مرکزی سویدن، پیشینه بانک استکهلم و تاسیس بانک مرکزی
عکس شاخص. نمونه برگه اعتباری بانک استکهلم از دهه ۱۶۶۰. SVERIGES RIKSBANK، مالکیت عمومی.


