ردپاهایی که در خاکستر لائتولی ماندند
بخشهای این نوشته

در لائتولی در شمال تانزانیا، گروهی که به سرپرستی مری لیکی کار میکرد، در ۱۹۷۶ رد پای جانوران را در لایهای از خاکستر آتشفشانی دید. پژوهشگران به جایی رسیده بودند که سطح زمین بخشی از حرکت موجودات زنده را در خود حفظ کرده بود. دو سال بعد، پال ابل، عضو گروه، به ردهایی توجه کرد که شکل گامهای جانوری راهرونده بر دو پا را داشتند. دنبال کردن این اثرها روی زمین، پژوهشگران را به مسیر چندین گام پیدرپی رساند.
در شکلگیری اثرها، خاکستر نقش سطح نرم را داشت. جانوران روی آن راه رفتند و بخشی از سطح زیر وزن پاها فرورفت. لایههای بعدی این برجستگی و فرورفتگی را پوشاندند. زمان گذشت و اثرها در رسوب ماندند. برای مردمی که میلیونها سال بعد جای پاها را دیدند، ترتیب گامها به اندازه شکل هر رد اهمیت داشت.
قدمهایی که با استخوان فرق دارند
مسیر شناختهشده در محل جی در لائتولی حدود ۲۷ متر طول دارد. سن لایهها را حدود ۳٫۶۶ میلیون سال برآورد کردهاند. یک استخوان پا به پژوهشگر درباره شکل مفصل و انگشتان اطلاعات میدهد. در لائتولی میتوان فاصله گامها، پیوند میان ردهای راست و چپ و شکل فرورفتگی پاشنه را نیز بررسی کرد. این سرنخها به دانشمندان کمک کردند تا راه رفتن بر دو پا را در یکی از دورههای کهن تکامل انسان مطالعه کنند.

یکی از گونههایی که دانشمندان برای ساختن این ردها پیشنهاد میکنند، استرالوپیتکوس آفارنسیس است. فسیلهای آن در شرق افریقا شناخته شدهاند و زمان زندگیاش با لایههای لائتولی همخوانی دارد. تعیین گونه بر پایه خود ردها قطعی نیست. حتی جدا کردن گامهای کسانی که احتمال دارد روی ردهای یکدیگر قدم گذاشته باشند، به بررسی دقیق سطح نیاز دارد. پژوهشگران ردپاهای بخشهای دیگر لائتولی را نیز دوباره سنجیدهاند و درباره تنوع راه رفتن در آن دوره پرسشهای تازهای مطرح کردهاند.
لائتولی نام راهروندگان یا مقصدشان را حفظ نکرده است. چیزی که باقی ماند، چند لحظه از حرکت بود. در بخشهایی از مسیر، یک گام به گام بعدی میرسد و میتوان دید که اثری بر سطح نرم جا مانده و بعدی کمی دورتر پدید آمده است. برای همین، یک لایه خاکستر در بررسی تکامل انسان جایگاهی پیدا کرد که از آغاز حفاری کسی از شکل آن آگاه نبود.
منابع
عکس شاخص. نمونه بازسازیشده مسیر ردپاهای لائتولی در موزیم ملی تاریخ طبیعی اسمیتسونین. Tim Evanson، CC BY-SA 2.0.


