مکعب روبیک چگونه از یک نمونه چوبی به بازی جهانی رسید؟

بخشهای این نوشته
در سال ۱۹۷۴، ارنو روبیک در بوداپست به این فکر میکرد که چطور میشود بخشهای یک مکعب را چرخاند، در حالی که خود مکعب از هم باز نشود. او طراحی تدریس میکرد و با مدلهای سهبعدی سر و کار داشت. کارش را با قطعههای چوبی آغاز کرد. وقتی برای سطحهای مکعب رنگهای جداگانه گذاشت، چرخاندن قطعهها سوال تازهای پیش آورد. رنگهای پراکنده را چگونه باید دوباره به جای نخست برگرداند؟
مکعب به گونهای ساخته شده بود که ردیفهای آن بچرخند. هر چرخش بر بیش از یک روی مکعب اثر میگذاشت. کسی که میخواست یک گوشه را سر جای خود بیاورد، ممکن بود قطعههای مرتبشده در روی دیگر را جابهجا کند. روبیک هم برای مرتب کردن نمونه خود ناچار بود راهی پیدا کند. مسالهای که با ساختن یک مدل آغاز شده بود، به معمایی تبدیل شد که سازندهاش نیز باید وقت صرف حل آن میکرد.
از بوداپست تا قفسه دکانها
روبیک در ۱۹۷۵ در مجارستان برای ثبت اختراع درخواست داد. نمونههای تجارتی از ۱۹۷۷ در آن کشور با نام «مکعب جادویی» عرضه شدند. در آن زمان، بازار مکعب بیشتر به مجارستان محدود بود. پس از توافق برای عرضه بینالمللی، نام روبیک روی بسته رفت و بازی در ۱۹۸۰ به بازارهای دیگر رسید. این نام، مکعب کوچک را به کسی پیوند میداد که نمونه نخستینش را در بوداپست ساخته بود.

در مدل شناختهشده، هر روی مکعب از نه خانه تشکیل شده است. قطعههای وسط نسبت به یکدیگر موقعیت ثابت دارند و رنگ هر سوی حلشده را نشان میدهند. بازیکن قطعههای لبه و گوشه را میچرخاند تا همزمان با رنگهای مرکز هماهنگ شوند. با هر حرکت میتوان دید چه چیز تغییر کرده است، ولی پیدا کردن ترتیب حرکتها زمان میبرد.
موزیم هنر مدرن نیویارک یک نمونه را در مجموعه طراحی خود نگهداری میکند. مکعب را میتوان بدون دستور زبان یا صفحه بازی در دست گرفت و فوری امتحان کرد. همین سادگی، ورود به بازی را آسان میکند. فاصله میان نخستین چرخش و آخرین حرکت حل، چیزی است که آن را از یک شی رنگی روی قفسه به معما تبدیل کرده است. همان فاصله برای بار اول پیش روی خود روبیک قرار گرفت.
منابع
عکس شاخص. مکعب روبیک پس از مرتب شدن رنگها. Alessandro Di Pretoro، CC BY-SA 4.0، اندازه تصویر تنظیم شده است.


