سفر هشتادروزه ژول ورن چگونه از نوشته به کتابی با نقشه و تصویر رسید؟

بخشهای این نوشته
در چاپ مصور «دور دنیا در هشتاد روز»، خواننده میتوانست در یک صفحه وقایع را دنبال کند و در صفحهای دیگر با طراحی شخص یا محل روبهرو شود. رمان ژول ورن برنامه سفری خیالی را در زمانی میگذاشت که قطار و کشتی بخار بخشهای زیادی از جهان را به هم پیوند میدادند. مسئله نویسنده این بود که زمان حرکت، تغییر وسیله و وقفه در راه در دل داستان به رخداد تبدیل شوند. مسئله تصویرگران این بود که لحظههایی را برگزینند که حرکت شخصیتها را برای خواننده روشن کنند.
در پایان ۱۸۷۲ داستان در چند بخش به خوانندگان رسید. سپس پییر ژول اتزل آن را در پاریس در قالب کتاب منتشر کرد. در ۱۸۷۳، نسخه مصور کتاب با طرحهایی از آلفونس دو نوویل و لئون بنت انتشار یافت. کتابخانه ملی فرانسه نام هیلدیبران را نیز در ثبت نسخههای تصویر به عنوان حکاک آورده است. رسیدن یک طرح به صفحه چاپی به کار تصویرگر و کسی که آن را برای انتقال به چاپ آماده میکرد وابسته بود.
زمان روی نقشه
فیلئاس فاگ، شخصیت اصلی، در لندن شرط میبندد که در هشتاد روز دور زمین بگردد. برای خواننده، اهمیت هر توقف با شمار روزهای باقیمانده تغییر میکند. ژول ورن نام جایها و تعویض وسیله را وارد این شمارش کرد. در نسخه مصور، نقشه کنار طراحیها به خواننده امکان میداد موقعیت یک بخش را نسبت به مسیر عمومی ببیند. صفحههای کتاب میتوانستند خواننده را مدتی در یک صحنه نگه دارند و سپس با ورق خوردن به صدها کیلومتر دورتر ببرند.

بخشهایی از جذابیت طرح از ارتباط زمان و مکان میآید. وقتی شخصیت در تاریخ مشخص باید به مقصد برسد، گذشتن از زمین و دریا به موضوعی مربوط به ساعت و تقویم هم تبدیل میشود. داستان از این رابطه در پایان استفاده میکند. فهمیدن اینکه روزها چگونه در مسیر سفر حساب شدهاند به اندازه دانستن نام ایستگاهها اهمیت پیدا میکند.
کتاب پیش روی خواننده حاصل چند کار جدا بود. نویسنده زمان سفر را در رخدادهای رمان گنجاند، ناشر نوشته را در شکل کتاب عرضه کرد و تصویرگران برای برخی صحنهها شکل دیدنی ساختند. نقشه به بخش دیگری از کار پاسخ داد و راه را به صورت یک مسیر نشان داد. از میان این کارها، نسخهای به دست آمد که خواننده میتوانست هم زمان داستان را دنبال کند و هم جای اتفاقها را در حرکت پیوسته شخصیتها پیدا کند.
منابع
- کتابخانه ملی فرانسه و نسخه مصور منتشرشده در پاریس
- کتابخانه ملی فرانسه و ثبت طراحیها و حکاکیها
- مرکز بینالمللی ژول ورن و تاریخ نشر متن
عکس شاخص. تصویر آغاز کتاب دور دنیا در هشتاد روز در نسخه مصور پاریس. ژول ورن، نسخه اسکنشده چاپ پاریس، مالکیت عمومی.


