بازرگانان پرتگالی روی یک لوح برنجی از بنین
بخش‌های این نوشته
روی لوحی از دربار بنین، دو مرد با لباس و موی متفاوت دیده می‌شوند. کنار آنان حلقه‌هایی برنجی است که در تجارت به کار می‌رفت. سازندگان لوح، این نشانه‌ها را کنار هم گذاشتند تا حضور بازرگانان پرتگالی و کالا یا پولی را که با آن شناخته می‌شدند نشان دهند.
لوح اکنون در موزیم متروپولیتن نیویارک نگهداری می‌شود. سازندگانش اعضای صنف ریخته‌گران برنج در بنین بودند. بنین در این روایت، پادشاهی تاریخی مردم اِدو در جنوب‌غرب نیجریه امروزی است. شهر و دربار بنین محل ساخت مجموعه‌ای از لوح‌های فلزی بود که بخشی از آن‌ها بر ستون‌های چوبی کاخ نصب می‌شدند. برای دیدن جایگاه اثر، باید آن را در میان ستون‌ها و دیگر لوح‌های کاخ تصور کرد.
توضیح موزیم مت به شکل لباس، موی بلند و چهره بازرگانان اشاره می‌کند. حلقه‌ها نیز نشانه مهمی‌اند. در توضیح اثر، این حلقه‌های برنجی، مشهور به مانیلا، با ثروت و دادوستد پیوند دارند. سازنده لوح، آدم‌ها و وسیله مبادله را در یک قاب جا داده است. از همین رو می‌توان صحنه را از دید کسی خواند که می‌خواست رابطه میان بازرگان خارجی و ثروت حاصل از تجارت را نشان دهد.
دو صحنه از یک رابطه تجاری
در موزیم هورنیمَن لندن هم لوحی از این نوع نگهداری می‌شود. روی آن، یکی از بزرگان بنین در کنار بازرگانان پرتگالی دیده می‌شود. توضیح موزیم، این دیدار را به شخصی به نام اووانگه نسبت می‌دهد. مقایسه دو لوح، تفاوت در انتخاب جزئیات را نشان می‌دهد. یکی توجه را به چهره بازرگانان و حلقه‌های مبادله می‌برد. در دیگری، جایگاه شخص حاضر از بنین در مرکز خواندن صحنه اهمیت دارد.
این دو تصویر برای روایت تجارت سرنخ‌هایی متفاوت دارند. از رویشان می‌توان درباره نوع کالاها و اشیایی پرسید که نشانه ثروت شمرده می‌شدند. همچنین می‌توان دید دربار چگونه آدم‌های حاضر در رابطه تجاری را تصویر می‌کرد. برای خواندن هر لوح، توضیح موزیم، زمان ساخت و هویت صنف سازنده همان اندازه مهم‌اند که نام طرف خارجی.
وقتی نقش‌ها روی ستون نصب بودند
هورنیمن توضیح می‌دهد که لوح‌های کاخ رویدادهای مهم را به تصویر می‌کشیدند و به یاد سپردن آن‌ها کمک می‌کردند. قرار گرفتنشان کنار هم باعث می‌شد تصویر یک دیدار با صحنه‌های دیگر خوانده شود. امروز یک لوح ممکن است در ویترینی جدا قرار بگیرد. یادآوری جای اصلی آن، رابطه میان تصویر، بنای کاخ و کسی را که از برابرش می‌گذشت روشن‌تر می‌کند.
از این فاصله، لوح به جای سندی درباره حضور اروپاییان از نگاه خود آنان، شاهدی از شیوه تصویر کردن یک دیدار در دربار بنین است. ریخته‌گر جنس فلز، حالت پیکره‌ها و جای حلقه‌ها را انتخاب کرده بود. همان انتخاب‌هاست که به خواننده امروز امکان می‌دهد از چهره یک بازرگان به شکل مبادله و از شکل مبادله به شیوه ثبت حافظه دربار برسد.
عکس شاخص. لوح برنجی بازرگانان پرتگالی و حلقه‌های مبادله از دربار بنین | منبع تصویر | CC0
