روزی که دستهای مردم سه پایتخت بالتیک را به هم پیوند داد
بخشهای این نوشته

در شام ۲۳ آگست ۱۹۸۹، مردم در بخشهایی از جاده میان ویلنیوس، ریگا و تالین ایستادند. گروهها از پیش برای بخشهای مسیر آماده شده بودند. بعضی در شهرها و شماری در کنار راههای روستایی جای گرفتند. وقتی مردم دست همدیگر را گرفتند، ستونها و گروههای جدا به زنجیرهای تبدیل شدند که از لیتوانیا، لتونیا و استونیا میگذشت. هر سه جمهوری در آن زمان بخشی از اتحاد شوروی بودند.
انتخاب روز به رویدادی از پنجاه سال پیش مربوط بود. در ۲۳ آگست ۱۹۳۹، آلمان نازی و اتحاد شوروی پیمان عدم تعرضی امضا کرده بودند. در پروتوکول محرمانه پیمان، بخشهایی از اروپای شرقی به حوزههای نفوذ تقسیم شده بود. شوروی سال بعد کنترل کشورهای بالتیک را در دست گرفت و آنها را به اتحاد شوروی ملحق کرد. برگزارکنندگان زنجیره میخواستند توجه را به آن گذشته و به حق این کشورها برای تعیین سرنوشت خود جلب کنند.
دستها در امتداد جاده
برای برگزاری زنجیره، جنبشهای مردمی هر سه جمهوری با یکدیگر هماهنگ شدند. گروهها باید از شهرهای گوناگون میآمدند و به بخشهایی میرسیدند که جمعیت محلی برای پر کردن آنها کافی نبود. ارتباط و برنامه مشترک کمک کرد کسانی که صدها کیلومتر از هم فاصله داشتند، در یک زمان دست هم را بگیرند. برآورد ثبتشده در اسناد یونسکو از شرکت حدود دو میلیون نفر در طول بیش از ۶۰۰ کیلومتر سخن میگوید.

تصویرهای آن روز جمعیت را گاه از نزدیک و گاه از دور نشان میدهند. از کنار جاده، چند تن در صف دیده میشوند. تصویرهای هوایی نشان میدهند صف چگونه در پیچ راه ادامه پیدا میکند. عکسها، فیلمها و مدارک گردآوریشده بعدی به ثبت مسیر و شیوه هماهنگی برنامه کمک میکنند. یونسکو بخشی از این میراث مستند را در فهرست حافظه جهان ثبت کرده است.
زنجیره انسانی بخشی از کوششهایی بود که در نهایت به بازگشت استقلال هر سه کشور انجامید. خود برنامه در یک شام برگزار شد و بعد مردم جادهها را ترک کردند. درخواست سیاسی پس از باز شدن دستها باقی ماند. کسی که در یک کیلومتر از مسیر ایستاده بود، بیشتر مردم کیلومتر بعدی را نمیدید. شرکت او زمانی به رویدادی مشترک تبدیل شد که کسان دیگری همان کار را در شهرها و راههای طول مسیر انجام دادند.
منابع
عکس شاخص. شرکتکنندگان زنجیره انسانی در بخش میان سیسیس و والمیرای لتونیا، ۲۳ آگست ۱۹۸۹. Laimonis Stīpnieks، CC BY-SA 4.0.


