موزیم ملی افغانستان چگونه فهرست آثارش را دوباره ساخت؟
بخشهای این نوشته

وقتی ثبت تازه آثار در موزیم ملی افغانستان آغاز شد، مشکل کار فقط پیدا کردن جای اشیا در تالار یا انبار نبود. بخشی از دفترهای ثبت سالهای پیش در جنگ آسیب دیده یا از میان رفته بودند و شماری از آثار هم وجود نداشتند. برای شناسایی یک شیء، کارکنان باید به مدارک باقیمانده، فهرستهای چاپی، عکسها و خود آثار رجوع میکردند. گاهی اطلاعاتی که برای یک شیء معین لازم بود در یک جا پیدا نمیشد و چند شاهد باید کنار هم گذاشته میشدند.
پروژه مشترک موزیم ملی و انستیتوت شرقشناسی دانشگاه شیکاگو در ۲۰۱۲ شکل گرفت. یکی از هدفها تهیه فهرست دیجیتال به دری و انگلیسی بود. دوزبانه بودن به کارکنان و پژوهشگران امکان میداد از بخشهای متفاوت یک ثبت استفاده کنند. نمونههای مشابه ممکن بود نام یا شکل نزدیک داشته باشند. برای جدا کردن دو شیء، عکس، اندازه، جنس، محل یافتن و نشانههای ثبت از اطلاعات مهم به شمار میرفتند.
ثبت اشیای موجود و تشخیص آثار ناپدیدشده
کار فهرست دو جهت داشت. ثبت عکس و اندازه در یک پرونده امکان میداد همکار دیگری همان اثر را با نشانههای روشن دوباره بررسی کند. کارکنان باید روشن میکردند چه چیزی در موزیم هست و همزمان میسنجیدند چه چیزهایی از تاریخ مجموعه شناخته شدهاند اما در موجودی تازه دیده نمیشوند. برای تشخیص اثر گمشده، نام کلی مانند کاسه، پیکره یا سکه کافی نبود. سند باید اجازه میداد یک قطعه مشخص از قطعه مشابه بازشناخته شود. گزارشهای پروژه توضیح میدهند که پروندههای باستانشناسی و تصاویر قدیمی در همین مرحله کمک کردند.

فهرست دیجیتال به این معنی نبود که همه اطلاعات گمشده بیدرنگ به دست میآمد. ثبت برای آثار با شناسه روشن آسانتر بود. در موارد دیگر، ممکن بود بخشی از تاریخ یا محل یافتن هنوز نیازمند بررسی باشد. این تفاوت در خود فهرست اهمیت دارد، چون پژوهشگر باید بداند کدام بخش ثبت بر شاهد مستقیم و کدام بخش بر تطبیق با سند گذشتگان استوار است.
بازدیدکننده موزیم امروز معمولا رویه آراسته یا تصویر روی شیء را میبیند. پشت آن، کاری با شماره، تصویر، نوشته و محل نگهداری پیش رفته است. در بازسازی فهرست افغانستان، همین کار خاموش امکان داد وضع آثار موجود و بخشی از سرگذشت آثار ناپدیدشده به شکل مکتوب و قابل پیگیری درآید.
منابع
- دانشگاه شیکاگو و گزارش پروژه شناخت آثار ناپدیدشده و ساخت پایگاه داده دری و انگلیسی
- انستیتوت مطالعات فرهنگهای باستانی دانشگاه شیکاگو و گزارش همکاری با موزیم ملی افغانستان
- اسمیتسونین و تاریخ شفاهی کار فهرستبرداری دیجیتال در موزیم ملی افغانستان
عکس شاخص. ساختمان موزیم ملی افغانستان در کابل. Ninaras، CC BY 4.0، اندازه تصویر تنظیم شده است.


