ظرفهای فلول چگونه بخشی از تاریخ عصر برنز بغلان را آشکار کردند؟
بخشهای این نوشته

در ۱۹۶۶، در نزدیکی آبادی فلول در ولایت بغلان، کشاورزان به ظرفهایی از طلا و نقره برخوردند. پیدا شدن آنها حاصل برنامه کاوش باستانشناسی نبود. وقتی آثار به پژوهشگران رسیدند، بیشتر ظرفها به شکل قطعههای جدا درآمده بودند. برای شناخت یافته، نگاه به یک جام کامل کافی نبود. پژوهشگران باید با توجه به خمیدگی دیواره، جای لبه و امتداد نقش، تکهها را بررسی میکردند تا بفهمند هر قطعه به چه گونه ظرفی تعلق داشت.
در فهرست تاریخی موزیم ملی افغانستان از پنج ظرف طلا و دوازده ظرف نقره یاد شده است. این شمار در حالی گزارش شد که بیشتر آثار سالم و کامل نبودند. یکی از قطعهها هنوز بخشی از نقش روی بدنه را نگه داشته است. دیدن آن در موزیم فرصتی برای دنبال کردن فاصله میان یک خط کوچک بر سطح فلز و طرحی است که در زمان ساخت بخش بزرگتری از ظرف را میپوشاند.
نقش گراز و گاوهای ریشدار
معرفی نمایشگاه آثار افغانستان در موزیم متروپولیتن، یافته را به عصر برنز نسبت میدهد و از نقش گراز و گاوهای ریشدار در میان طرحها یاد میکند. نمونههایی از نقش گاو در سنت هنری میانرودان نیز شناخته شدهاند. شباهت تصویری به پژوهشگران امکان میدهد فلول را در زمینه ارتباطهای قدیمی میان بخشهای آسیا بررسی کنند. این شباهت به تنهایی مسیر سفر یک ظرف یا هویت سازنده آن را معلوم نمیکند.

در بحث باستانشناسی منطقه، کشف فلول از اولین شواهد تمدن حوزه آمودریا در داخل افغانستان شمرده شده است. اهمیت محل از این میآید که یافتهای از شمال افغانستان را میتوان با آثار دیگری در آسیای میانه مقایسه کرد. برای فهمیدن پیوند، نوع فلز، شکل ظرف و شیوه تصویرگری در کنار محل پیدا شدن بررسی میشوند. بر خلاف متنی که سال و نام شخص را روی خود دارد، ظرف فلول اطلاعاتش را از همین نشانههای مادی به دست میدهد.
نقشه امروز موقعیت بغلان را نشان میدهد و عکس قطعه، مقیاس دیگری از همان سرگذشت را روشن میکند. روی قطعه، تنها قسمتی از کاری باقی مانده که زمانی سطح یک ظرف را شکل میداد. کشف اتفاقی سال ۱۹۶۶ این اثر را از زیر خاک بیرون آورد و پرسشی را پیش گذاشت که تا بررسی طرح، اندازه و مواد ظرفها ادامه پیدا کرد، اینکه این آثار چگونه در محل خود ساخته، نگهداری یا به آنجا آورده شدند.
منابع
- فهرست تاریخی موزیم ملی افغانستان و معرفی ظرفهای طلا و نقره تپه فلول
- موزیم متروپولیتن و معرفی محل کشف، نقش ظرفها و جای فلول در تاریخ عصر برنز
عکس شاخص. پارهای از ظرف تپه فلول، هزاره سوم پیش از میلاد، در موزیم ملی افغانستان. Ninara، CC BY 2.0، اندازه تصویر تنظیم شده است.


