مرمتکاران کتابخانه قرویین چگونه به رطوبت پیش از نسخهها رسیدگی کردند؟
بخشهای این نوشته

وقتی کار مرمت کتابخانه قرویین در شهر فاس مراکش آغاز شد، نسخههای کهن تنها بخش آسیبپذیر ساختمان نبودند. آب و رطوبت به دیوارها و بخشهایی از بنا راه پیدا میکردند. برای نگهداری کتاب باید حرکت آب در ساختمان بررسی میشد. بردن نسخه به قفسه تازه، تا زمانی که دیوار و اتاق در برابر رطوبت آسیب میدیدند، نیازهای درازمدت مجموعه را تامین نمیکرد.
قرویین بخشی از مجموعه تاریخی بزرگی در فاس است. تاریخ بنای نخستین مجموعه را به فاطمه فهری و سده نهم میلادی پیوند میدهند. بخشهای کتابخانه و محلهای نگهداری کتاب طی دورههای بعد شکل گرفتند و تغییر کردند. کتابخانه نسخهها و نوشتههایی از دورههای گوناگون را حفظ میکند. هنگام مرمت بنا، مسیر دسترسی به مجموعه با نیاز نسخهها به محیط مناسب نگهداری پیوند داشت.
بررسی دیوار و قفسه
عزیزه شائونی، معمار مراکشی، در بازسازی دهه ۲۰۱۰ سهم گرفت. گروه در بخشی از کار باید جویها و راه خروج آب را دوباره بررسی میکرد. همزمان باید بخشی از مواد و شیوه ساخت بنا را حفظ میکرد و همزمان برای آب، روشنایی و استفاده پژوهشگران راهحل مییافت. بررسی سطح دیوار به تشخیص نم و آسیب کمک میکرد. جمع شدن آب در یک بخش میتوانست بر اتاق یا راهروی دیگری اثر بگذارد. برای همین، مرمت از یک دروازه یا یک قفسه شروع و در همانجا تمام نمیشد.

هنگامی که فضای کتابخانه برای استفاده دوباره آماده شد، اهمیت نگهداری نسخهها در کار آن باقی ماند. خواندن نسخه خطی به شرایطی نیاز دارد که کتاب بتواند با مراقبت از محل نگهداری به دست پژوهشگر برسد. محیطی برای حفاظت و فضایی برای مراجعه وظیفههای متفاوت دارند. در طرح مرمت، هر دو باید در بنایی جا میگرفتند که معماری و مواد قدیمی خودش را داشت.
ظاهر کتابخانه و مجموعه پیرامون آن برای کسی که وارد شهر قدیمی فاس میشود بخشی از منظره است. برای کسی که با نسخه کار میکند، موفقیت مرمت در یک روز دیدن بنا خلاصه نمیشود. کتاب باید سالها در وضع مناسب بماند و وقتی لازم است به خواننده برسد. رسیدگی به آب و رطوبت در ساختمان به همین هدف مربوط بود و ارتباط میان نگهداری دیوار و نگهداری نسخه را در یک پروژه کنار هم آورد.
منابع
عکس شاخص. ورودی کتابخانه قرویین در شهر فاس مراکش. Orientalist، مالکیت عمومی.


