دانا استریکلند چرا نبض نور را پیش از تقویت طولانیتر کرد؟
بخشهای این نوشته

دانا استریکلند در دهه ۱۹۸۰ دانشجوی دکتورا در دانشگاه روچستر امریکا بود. او با ژرار مورو روی راهی کار میکرد تا نبضهای کوتاه نور لیزر تقویت شوند. مشکل این بود که اگر انرژی در مدت بسیار کوتاه آزاد شود، توان لحظهای آن بالا میرود. در دستگاههای آن زمان، یک نبض کوتاه و پرتوان میتوانست به بخش تقویتکننده آسیب برساند. گروه باید کاری میکرد که نور هنگام افزایش انرژی، همان شکل کوتاه نهایی را نداشته باشد.
در ۱۹۸۵، استریکلند و مورو روش خود را در مقالهای شرح دادند. در این روش، نبض قبل از ورود به تقویتکننده در زمان کشیده میشد. پخش شدن انرژی در مدت طولانیتر، توان اوج را در مرحله تقویت پایین میآورد. پس از تقویت، نبض دوباره فشرده میشد تا مدت آن کاهش یابد. ترتیب گامها همان نکتهای بود که به گروه امکان داد از محدودیتی که در آغاز با آن روبهرو بودند عبور کنند.
آنچه میان دو سر نبض اتفاق افتاد
نور یک نبض کوتاه از گسترهای از بسامدها تشکیل میشود. برای کشیدن نبض میتوان ترتیب رسیدن بخشهای آن را تغییر داد تا اجزای نوری در زمانهای متفاوت از دستگاه بگذرند. در پایان، سامانه دیگری بخشهایی را که از هم فاصله گرفتهاند دوباره نزدیک میکند. از راه اندازهگیری میتوان دید که نور خروجی چهقدر در زمان متمرکز شده است. مقاله نخست نتیجه یک آزمایش عملی را نشان میداد.

با گذشت زمان، پژوهشگران از این روش برای ساخت دستگاههایی استفاده کردند که نبضهای بسیار کوتاه تولید میکنند. نبض کوتاه در پژوهشهایی که رویداد در مدت بسیار اندک رخ میدهد به کار میآید. نوعی از لیزرهای پرتوان و کوتاه در بعضی کاربردهای طبی نیز استفاده شده است. هنگام خواندن سرگذشت اختراع، باید میان اصل روش و دستگاهی که بعدا برای یک کاربرد مشخص ساخته میشود فرق گذاشت.
استریکلند و مورو در ۲۰۱۸ بخشی از جایزه نوبل فزیک را برای همین کار دریافت کردند. از انتشار آزمایش نخست تا اعلام جایزه بیش از سه دهه گذشته بود. در روایت آغاز آن کار، ترتیب مراحل از همه چیز روشنتر است. یک نبض کوتاه در مسیر تقویت باز شد و پس از سپری کردن آن بخش دوباره جمع شد. همان تصمیم در جریان کار دانشجویی استریکلند راه را برای تولید نبضهایی باز کرد که دستگاه قبلی تحمل مستقیم آنها را نداشت.
منابع
- دانشگاه روچستر و شرح کار دانشجویی دانا استریکلند
- انستیتوت فزیک و کار استریکلند درباره نبض لیزر
- بنیاد نوبل و گزارش جایزه فزیک ۲۰۱۸
عکس شاخص. دانا استریکلند هنگام برنامههای جایزه نوبل ۲۰۱۸. Bengt Nyman from Vaxholm, Sweden، CC BY 2.0، اندازه تصویر تنظیم شده است.


