کودکان لهستانی در عکس‌خانه اصفهان
بخش‌های این نوشته
در یکی از عکس‌های ابوالقاسم جلا از سال‌های جنگ جهانی دوم، چند دختر لهستانی در اصفهان دیده می‌شوند. در فهرست تصویر، نام‌هایی مانند ماریا گوردژیکو و اولا یارمولسکا آمده است. همین نام‌ها امکان می‌دهند از عنوان کلی «کودکان لهستانی» به آدم‌هایی برسیم که در یک عکس مشخص کنار هم قرار گرفته‌اند.
در سال‌های جنگ، پس از خروج شماری از لهستانی‌ها از شوروی، گروه‌هایی از کودکان به ایران رسیدند. بخشی از آنان در اصفهان زندگی کردند و در مکتب‌ها و مراکز نگهداری لهستانی درس خواندند. روایت دیگری در سایت مسیر رسیدن آنان را دنبال کرده است. در این مطلب، عکس‌خانه و آلبوم‌ها نقطه آغازند. آنچه روی تصویر ثبت شده و آنچه خانواده‌ها یا بایگانی بعدتر درباره افراد نوشته‌اند، دو بخش جدا از تاریخ یک عکس‌اند.
عکس‌خانه جلا به ثبت پرتره‌ها کمک کرد. در برخی تصویرها، دانسته‌های امروزی ما از نام‌ها و تاریخ از شرحی می‌آید که همراه عکس مانده است. برای دنبال کردن سرگذشت یک پرتره، می‌توان نام عکاس، نام کسانی که در قاب‌اند و محل نگهداری نسخه را کنار هم ثبت کرد. هر کدام از این سه، مسیر دیگری برای خواندن عکس به دست می‌دهد.
بخشی از عکس ابوالقاسم جلا از دختران لهستانی در اصفهان | منبع تصویر | Abolqasem Jala (1915-1979 = 1294-1358 of the Solar Hijra) | Public domain
تصویر مکتب در کنار پرتره
در آرشیو کارتا، عکسی از سال ۱۹۴۴ از گروهی از شاگردان مکتب در اصفهان نگهداری می‌شود. نام عکاس این تصویر مشخص نیست. در همان حال، شرح محل و سال به خواننده امکان می‌دهد عکس را در تاریخ مکتب‌های لهستانی شهر بگذارد. مقایسه این عکس جمعی با یک پرتره عکاس‌خانه‌ای به دو نوع ثبت زندگی راه می‌دهد. در یک قاب، گروهی از شاگردان موضوع تصویرند و در دیگری، چند نفر با نام‌هایشان قابل پیگیری‌اند.
کریستینا اسکووارکو، مسوول مکتب‌های لهستانی اصفهان، نیز عکس‌هایی از آن دوره داشت. دخترش بعدها با استفاده از عکس‌های مادر مجموعه‌ای تصویری درباره کودکان تهیه کرد. این راه دیگری برای حفظ تصویر است. عکس‌هایی که در جریان کار روزانه مکتب تهیه شده بودند، در خانواده ماندند و به روایت بعدی راه یافتند.
یک نام در شرح عکس
عکس‌های بازمانده از گروه‌ها و عکاسان گوناگون آمده‌اند. هر کدام اطلاعات یکسانی ندارند. جایی نام کودکان ثبت شده، در جایی تاریخ و محل روشن است و در جایی نسبت عکس با کار یک آموزگار. کنار هم گذاشتن آن‌ها به خواننده اجازه می‌دهد زندگی در اصفهان را از فاصله‌ای نزدیک‌تر ببیند.
برای آغاز روایت، کافی است به همان عکس جلا برگردیم. دخترانی که در آن کنار هم ایستاده‌اند یا نشسته‌اند، هر کدام نامی در شرح تصویر دارند. خواندن نام‌ها به عکس چیزی می‌افزاید که در نگاه اول دیده نمی‌شود. از اینجا به بعد می‌توان پی گرفت هر نام چگونه در آرشیو مانده و چه اندازه از سرگذشت صاحب آن هنوز قابل خواندن است.
منابع
- Urodzeni w Niepodległej. Dzieci Isfahanu po 75 latach ponownie w Iranie [galeria] | Galeria | Culture.pl
- The Story of the Polish Children in Esfahan, Iran 1942-1944 – Kresy Siberia
- Fotokarta / Nasze zbiory / Kolekcje / 1944, Isfahan, Iran. Młodzież szkolna z obozu dla polskich uchodźców. [Polscy uchodźcy trafili do Iranu w 1942 wraz z nowoutworzonym Wojskiem Polskim pod dowództwem generała Władysława Andersa (w dwóch rzutach ewakuacyjnych z ZSRR w marcu i sierpniu). W sumie oprócz wojska dotarło tam 38 tysięcy Polaków, z czego ponad połowę stanowiły dzieci i młodzież. W Ishafanie (nazywanym „miastem polskich dzieci”) w latach 1942-1945 z uwagi na korzystny klimat umieszczono polskie sierocińce – ponad 20 zakładów wychowawczych dla ok. 3000 osób, liczne szkoły powszechne oraz średnie – ogólnokształcące i zawodowe]. Fot. NN, zbiory Ośrodka KARTA, kolekcja Adeli Duszy przekazała Halina Guść
در همین سایت بخوانید. اصفهان چگونه در جنگ جهانی دوم شهر کودکان لهستانی شد؟
