کشتی واسا در نخستین سفرش در بندر استکهلم غرق شد
بخش‌های این نوشته
روز دهم اگست ۱۶۲۸ مردم برای دیدن حرکت کشتی واسا در بندر استکهلم جمع شدند. نخستین سفر کشتی تازه قرار بود از برابر شهر آغاز شود و تا جایی ادامه پیدا کند که مهمانان پیاده شوند. شماری از خانواده‌های خدمه، از جمله زنان و کودکان، برای بخش نخست سفر اجازه سوار شدن داشتند.
کار ساخت کشتی در زمان گوستاو دوم آدولف، پادشاه سویدن، انجام شده بود. واسا در همان نخستین سفر، در دیدرس کسانی بود که برای تماشایش آمده بودند. به روایت موزیم واسا، حدود بیست دقیقه از حرکتش گذشته بود که آب از دریچه‌های پایین توپ وارد بدنه شد. کشتی در بندر غرق شد.
در شرح موزیم، پیش از حرکت هم تاخیرهایی وجود داشت. رساندن توپ‌ها به کشتی و تغییر فرمانده از جمله جزئیاتی‌اند که در روایت روزهای پیش از سفر آمده‌اند. عصر آن روز، کشتی نزدیک قصر آماده حرکت بود. تماشاگران در ساحل ایستاده بودند و قایق‌های کوچک نیز برای دیدن آن در آب جمع شده بودند. این موقعیت اهمیت تاریخی حادثه را روشن می‌کند. لحظه آغاز و فرورفتن کشتی برای شمار زیادی از کسانی که آنجا بودند قابل مشاهده بود.
آبی که از دریچه‌های باز وارد شد
بررسی بدنه نشان داده است واسا به نسبت عرضش بلند بود و بخشی از بدنه که زیر آب قرار می‌گرفت در مقایسه با قسمت بالایی کوچک بود. این نسبت، ثبات کشتی را کم می‌کرد. با وزش باد، کشتی به یک سو متمایل شد. دریچه‌های پایین توپ باز بودند و وقتی به سطح آب رسیدند، آب از همان راه وارد شد. گزارش موزیم علت فرورفتن کشتی را از همین رابطه میان شکل بدنه، وزش باد و دریچه‌ها توضیح می‌دهد.
دریچه‌ها را می‌شود در عکس‌های امروزی بدنه دید. جای آن‌ها به روایت حادثه وضوح می‌دهد. از روی بدنه معلوم می‌شود چرا کج‌شدن کشتی تا حد معینی می‌توانست آب را به داخل برساند. شرح تاریخی روز سفر و مطالعه کشتی بازمانده در این نقطه به هم می‌رسند.
کشتی‌ای که دوباره به سطح آب آمد
واسا قرن‌ها در آب ماند و در سال ۱۹۶۱ بالا آورده شد. بخشی بزرگ از بدنه چوبی آن باقی مانده بود. نگهداری چنین شیئی پس از بیرون آمدن از آب کار جداگانه‌ای به شمار می‌رفت. برای موزیم، نمایش بدنه به این معناست که خواننده می‌تواند از اندازه کشتی تا جای دریچه‌ها و طبقه‌ها را به هم مرتبط ببیند.
در روایت روز نخست، برنامه سفر ادامه داشت. خانواده‌های خدمه باید در قلعه واکسهولم پیاده می‌شدند و کشتی راه پایگاه ناوگان را می‌گرفت. همین بخش از برنامه نشان می‌دهد روز حرکت با چه انتظاری آغاز شده بود. بدنه باقی مانده و گزارش‌های بندر به ما امکان می‌دهند فاصله میان آن برنامه و آنچه در بیست دقیقه نخست اتفاق افتاد دنبال کنیم.
