چرخ‌دنده‌هایی که از یک کشتی غرق‌شده بیرون آمدند
بخش‌های این نوشته
در موزیم ملی باستان‌شناسی آتن، تکه‌هایی از فلز در کنار هم نگهداری می‌شوند. روی بزرگ‌ترین قطعه می‌توان رد چرخ‌دنده و دندانه‌های آن را دید. این قطعه‌ها از بقایای کشتی‌ای در نزدیکی جزیره آنتیکیترا به دست آمدند. مجموعه آن‌ها بخشی از دستگاهی است که برای محاسبه دوره‌های آسمانی و تقویم ساخته شده بود.
موزیم آتن شمار قطعه‌های بازمانده را ۸۲ و شمار چرخ‌دنده‌های شناخته‌شده را ۳۰ می‌داند. نوشته‌های یونانی روی بخش‌هایی از بدنه، سرنخ کار دستگاه را در اختیار پژوهشگران گذاشته‌اند. روی صفحه‌های فلزی هم متن‌هایی مربوط به استفاده از آن دیده می‌شود. بررسی دندانه‌ها و خواندن نوشته‌ها دو کار جداگانه بودند که نتیجه‌شان باید با هم سازگار می‌بود.
دستگاه در قابی چوبی جای داشت. اندازه قاب از روی قطعه‌های مانده برآورد شده است. صفحه‌های محافظ برنزی در جلو و پشت، بخشی از پوشش دستگاه را می‌ساختند. برای بازسازی شیء، پژوهشگر باید تشخیص دهد هر قطعه در کدام بخش جا می‌گرفت. قطعه‌هایی که امروز جداگانه در ویترین‌اند زمانی به هم وصل بودند و حرکت یکی می‌توانست عقربه یا چرخ دیگری را به حرکت درآورد.
نوشته‌های یونانی کنار دندانه‌ها
نوشته‌ها از دوره‌های تقویمی و حرکت خورشید و ماه خبر می‌دهند. توضیح موزیم احتمال می‌دهد سازوکار دستگاه حرکت پنج سیاره شناخته‌شده در آن روزگار را نیز نمایش می‌داد. برای بعضی کارکردها شواهد روشن‌تری در دست است. پیش‌بینی زمان گرفتگی خورشید و ماه و نگهداری تقویم چندساله در توضیح دستگاه آمده‌اند. پژوهش درباره کارکردهای دیگر همچنان به چگونگی خواندن قطعه‌های ناقص وابسته است.
تقویم روی دستگاه به مشاهده آسمان محدود نمی‌شد. در معرفی موزیم، محاسبه زمان جشن‌های مشترک یونانیان هم یکی از کاربردهای آن است. این جزئیات نشان می‌دهند چرا یک ابزار نجومی می‌توانست برای تنظیم زمان رویدادهای زمینی اهمیت داشته باشد. سازنده، چند دوره زمانی را به حرکت‌های مکانیکی روی صفحه‌هایی کوچک تبدیل کرده بود.
از قطعه غرق‌شده تا طرح بازسازی
فلزهای به‌دست‌آمده از دریا شکل کامل شیء را در اختیار نمی‌گذارند. پژوهشگران برای پیشنهاد شکل دستگاه از جای محور، نسبت اندازه چرخ‌ها، شمار دندانه‌ها و نوشته‌های خوانا کمک می‌گیرند. همین تفاوت میان قطعه و بازسازی را باید در عکس‌ها در نظر داشت. مدل‌های کامل حاصل خواندن آثار بازمانده و آزمودن تفسیرهایی درباره جای بخش‌های مفقودند.
موزیم دستگاه را به میانه سده دوم پیش از میلاد نسبت می‌دهد. تاریخ آن را می‌توان کنار تاریخ کشتی و زمان پیدا شدن بقایای آن خواند. ساخت ابزار، جابه‌جا شدنش با کشتی و بیرون آوردن قطعه‌ها از دریا سه مرحله جداگانه‌اند. نسبت دادن هر تاریخ به مرحله درست کمک می‌کند سرگذشت دستگاه با سرگذشت کشتی در هم آمیخته نشود.
اگر از یکی از بزرگ‌ترین قطعه‌ها شروع کنیم، هنوز فاصله میان دندانه‌ها و اثر حروف روی فلز دیده می‌شود. بخشی از تاریخ دستگاه از کنار هم گذاشتن همین دو نوع نشانه به دست آمده است. حروف می‌گویند سازنده درباره چه دوره‌ای فکر می‌کرد. دندانه‌ها نشان می‌دهند برای نمایش آن دوره، چرخ‌ها باید چه رابطه‌ای با هم می‌داشتند.
