چرا پستچی‌های افغانستان بخشی از تمبر را می‌بریدند؟
بخش‌های این نوشته
روی یکی از نخستین تمبرهای افغانستان، نقش سر شیر در میان نوشته‌ای دایره‌وار دیده می‌شود. دور نقش، نام کابل هم آمده است. اگر نمونه استفاده‌شده‌ای را کنار تمبر کامل بگذاریم، گاهی تکه‌ای از تمبر کم است. در نخستین دوره تمبرهای افغانستان، بریدن یا کندن یک بخش، شیوه باطل‌کردن تمبر پس از استفاده بود.
نقش شیر و نام امیر
نخستین تمبرها در دوره امیر شیرعلی خان به کار رفتند. در معرفی‌های تمبرشناسی، نقش شیر به نام امیر پیوند داده می‌شود. نقش مرکزی، نوشته دور آن و ارزش درج‌شده، اطلاعاتی بود که روی کاغذ کوچک جا می‌گرفت. در بعضی فهرست‌های خارجی، عنوان «سر ببر» برای همین نقش به کار رفته است. منابع تمبرشناسی آن را سر شیر می‌خوانند.
این تمبرهای نخستین سوراخ‌های ریز جداسازی تمبرهای معمول امروزی را نداشتند. جداکردن یک تمبر از ورق و باطل‌کردنش دو کار جداگانه بود. بریدگی‌ای که پس از استفاده روی آن ایجاد می‌کردند، نشان می‌داد تمبر یک بار برای فرستادن نامه به کار رفته است.
تمبری که گوشه کاملش را از دست داد
در فهرست مهرهای پستی، از نمونه‌هایی یاد شده که بخش مربوط به نوشته «محصول» را می‌بریدند. شکل بریدگی و محل آن در بررسی نمونه‌های باقی‌مانده به شناخت شیوه کار پست کمک می‌کند. تمبرشناس می‌تواند از همان نشانه به نوع تمبر، نوشته و محل استفاده برسد.
ارزش یک تمبر قدیمی برای این روایت به طرح سالم آن محدود نمی‌شود. یک نمونه بریده‌شده، نشانی از کاری دارد که پس از تحویل نامه انجام می‌شد. در همان تکه کوچک کاغذ، هم طرح دوره شیرعلی خان دیده می‌شود و هم رد دست کسی که نامه را برای فرستادن پذیرفت.
منابع
- مینتیج ورلد، معرفی نخستین تمبرهای افغانستان
- فهرست مهرهای پستی افغانستان، نمونه‌ها و شیوه باطل‌کردن تمبر
عکس شاخص. تمبر سر شیر افغانستان از نخستین سال انتشار. Post of Afghanistan · صفحه منبع · مالکیت عمومی
