کارمندان موزیم کابل چگونه طلای باختر را پنهان کردند؟
بخش‌های این نوشته
وقتی خزانه بانک مرکزی در کابل باز شد، در میان اشیایی که از موزیم ملی بیرون برده شده بودند، زیورهای طلایی تپه‌طلا نیز پیدا شدند. آن‌ها سال‌ها پیش برای حفاظت از مجموعه به خزانه انتقال یافته بودند. در این فاصله، موزیم آسیب دید و بخش بزرگی از دارایی‌هایش پراکنده شد. سرگذشت این صندوق‌ها را عمراخان مسعودی، رئیس پیشین موزیم ملی، در گفت‌وگویی برای تاریخ شفاهی اسمیتسونین شرح داده است.
زیورهایی از گورهای تپه‌طلا
مجموعه طلای باختر از کاوش تپه‌طلا در شمال افغانستان به دست آمد. میان اشیا، زیورها، تزیینات پوشاک و قطعات دیگری دیده می‌شد که اطلاعاتی درباره هنر و دادوستد روزگارشان در خود داشتند. یک تاج از گور ششم، از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌هایی است که در نمایشگاه‌های بعدی معرفی شد.
وقتی اشیا به موزیم ملی رسیدند، پیدا کردنشان پایان کار نبود. نگهداری در جنگ به تصمیم‌های دیگری نیاز داشت. بخشی از گنجینه از موزیم انتقال داده و در خزانه بانک مرکزی جا داده شد. در روایت اسمیتسونین، انتقال پنهانی پیش از آن رخ داد که درهای خزانه برای بررسی مجموعه دوباره باز شوند.
وقتی اشیا دوباره در فهرست آمدند
گشوده‌شدن خزانه امکان داد کارکنان و پژوهشگران دوباره به خود اشیا دسترسی پیدا کنند. زیورها پس از آن در کنار آثار محوطه‌های دیگر افغانستان در نمایشگاه‌های بیرون از کشور نیز به تماشا گذاشته شدند. گالری ملی هنر امریکا در معرفی یکی از این نمایشگاه‌ها، اشیای امانت‌گرفته از موزیم ملی کابل را بر پایه محوطه کشف و جنس دسته‌بندی کرده است.
در ویترین نمایشگاه، هر قطعه با شرحی کوتاه معرفی می‌شود. تاریخ خود آن قطعه به تپه‌طلا برمی‌گردد و تاریخ باقی‌ماندنش در موزیم به صندوق‌هایی که کارکنان در کابل جابه‌جا کردند. برای دنبال‌کردن راه هر زیور، هر دو بخش در اسناد قابل پیگیری‌اند.
منابع
- اسمیتسونین، تاریخ شفاهی موزیم ملی افغانستان و مصاحبه عمراخان مسعودی
- مجله اسمیتسونین، گزارش پیداشدن گنجینه و سابقه انتقال آن
- گالری ملی هنر امریکا، نمایشگاه آثار موزیم ملی افغانستان
عکس شاخص. ظرف طلایی از گور سوم تپه‌طلا. JC Merriman · صفحه منبع · CC BY-SA 2.0
