ییچ پور بیل، دونده‌ای که در المپیک ریو دوباره صدای مادرش را شنید
بخش‌های این نوشته
یک صبح در دهکده المپیک ریو، تیلفون ییچ پور بیل زنگ زد. شماره را نمی‌شناخت. صدایی که از سوی دیگر خط آمد، صدای مادرش بود. سال‌ها بود که از او خبری نداشت و نمی‌دانست زنده است یا نه. به گزارش اداره پناهندگان سازمان ملل، کسی در نزدیکی شهر نصیر در سودان جنوبی، خبر حضور بیل در المپیک را در فیس‌بوک دیده بود. او مادر بیل، نیاگونی توت، را می‌شناخت و او را به دفتر یک نهاد امدادی برد تا تماس بگیرد. بیل بعدتر به خبرنگار گفت: «نمی‌دانستم زنده است یا مرده.» گفت‌وگوی مادر و پسر حدود یک ساعت طول کشید. بیل برای مسابقه هشتصد متر مردان به برازیل رفته بود و حالا از همان اتاق با کسی حرف می‌زد که از کودکی صدایش را نشنیده بود.۱، ۲
برگه نتایج ریو، مسابقه او را با یک دقیقه و ۵۴٫۶۷ ثانیه ثبت کرده است. خبر تماس مادرش را باید در جای دیگری خواند. اداره پناهندگان چند هفته بعد آن را در گزارشی درباره تیم منتشر کرد و بیل در نوشته‌ای برای کمیته بین‌المللی المپیک دوباره به آن برگشت. او گفته است که هر بار از ورود به ورزشگاه ریو یاد می‌کند، به خانواده و کسانی هم فکر می‌کند که در کاکوما، اردوگاه پناهندگان در کینیا، زندگی می‌کردند. برای فهمیدن اینکه خبر مسابقه چگونه از ریو به نزدیکی نصیر رسید، باید به سال‌هایی برگشت که بیل هنوز برای مسابقه دوش تمرین نمی‌کرد.۱، ۲، ۳
خانه‌ای نزدیک نصیر و سال‌های کاکوما
بیل در نزدیکی نصیر، در بخشی از سودان که بعدتر سودان جنوبی شد، بزرگ شد. در روایتش برای سازمان ملل، از کشتزار، مواشی و خانواده در آن سال‌ها یاد می‌کند. او حدود ده سال داشت که در ۲۰۰۵ جنگ به محل زندگی‌اش رسید. در نوشته‌ای به قلم خودش، گفته است در مرحله نخست همراه مادر و برادرش گریخت و سه روز را بیرون از آبادی گذراند. در جریان آوارگی از مادرش جدا شد و در کینیا به اردوگاه کاکوما رسید. خانواده‌اش در آغاز نمی‌دانستند او به کجا رسیده و او نیز نمی‌دانست برای آنان چه اتفاقی افتاده است.۱، ۲، ۴
کاکوما در شمال‌غرب کینیا قرار دارد. اداره پناهندگان سازمان ملل تاریخ ایجاد آن را ۱۹۹۲ ثبت کرده است، زمانی که کودکان و نوجوانان آواره از جنگ سودان به این منطقه می‌رسیدند. در سال‌هایی که بیل آن‌جا بود، کاکوما محل زندگی خانواده‌هایی از کشورهای گوناگون بود. او تحصیلش را در کینیا ادامه داد. در پرونده کمیته بین‌المللی المپیک، سند پایان دوره ابتدایی‌اش در مکتب توواین در ۲۰۱۱ و پایان دوره متوسطه در مکتب پناهندگان کاکوما در ۲۰۱۵ ثبت شده است. این تاریخ‌ها نشان می‌دهند که مدت زیادی از رسیدن او به اردوگاه گذشته بود که برای یک برنامه رسمی ورزشی انتخاب شد.۴، ۵، ۶
در کاکوما اول فوتبال بازی می‌کرد. در مصاحبه‌ای که یونیسف منتشر کرده است، گفت در فوتبال نتیجه کارش به بازیکنان دیگر هم وابسته بود و می‌خواست رشته‌ای را امتحان کند که بتواند حاصل تمرین خودش را مستقیم‌تر ببیند. به دوش روی آورد. تمرین در اردوگاه محدودیت‌های مشخصی داشت. او از کمبود کفش و نبود سالن ورزش گفت. زمان مسابقه را ساعت ثبت می‌کرد، اما فرصت بهتر کردن آن به چیزهای ساده‌ای مثل جای تمرین و دسترسی به مربی وابسته بود. بیل هنوز ورزشکاری نبود که برای شرکت در مسابقات خارج از کینیا به عنوان عضو یک تیم شناخته شود.۴، ۷
مسابقه‌ای که راه را به بیرون اردوگاه باز کرد
در ۲۰۱۵، نزدیک به ده سال پس از آمدن به کاکوما، بیل در یک مسابقه دوش در اردوگاه شرکت کرد. به گفته او، برنامه با همکاری کمیته بین‌المللی المپیک و اداره پناهندگان سازمان ملل برگزار شد. پس از آن به اردوی تمرینی در نزدیکی نایروبی دعوت شد. بنیاد صلح تگلا لوروپه تمرین را پیش می‌برد. لوروپه از دوندگان کینیایی و رکورددار پیشین ماراتن بود. او و مربیان بنیاد به گروهی از ورزشکاران پناهنده امکان دادند که مرتب تمرین کنند و نتیجه‌شان را در آزمون‌های آمادگی ببینند. بیل در آن دوره برای هشتصد متر آماده شد.۴، ۸، ۹
مسابقه‌ای که بیل در کاکوما وارد آن شد هشتصد متر نبود. به روایت خودش، ده کیلومتر را پابرهنه دوید و سوم شد. او در اردوی بیرون کاکوما نخستین جوره کفش دوش خود را گرفت. در نوشته‌ای که در ۲۰۲۴ منتشر شد، فاصله دریافت آن کفش‌ها تا ورودش به مراسم گشایش ریو را حدود نه ماه به یاد می‌آورد. در آن مدت، باید برای رشته‌ای کوتاه‌تر تمرین می‌کرد و نتیجه‌اش را در آزمون‌هایی نشان می‌داد که برای انتخاب تیم برگزار می‌شدند. گذشتن از یک مسابقه محلی به یک اردوی منظم، نخستین فرصت او برای تمرین با مربیان و دوندگان رقابتی بیرون اردوگاه بود.۴، ۸
پنج دونده اهل سودان جنوبی از همان برنامه به تیم ریو راه یافتند. در کنار بیل، رز ناتیکه لوکونین نیز هشتصد متر می‌دوید. پائولو آموتون لوکورو و آنجلینا نادای لوهالیت برای هزار و پنجصد متر و جیمز نیانگ چینگ‌جیک برای چهارصد متر انتخاب شدند. لوروپه به عنوان سرپرست هیات تیم پناهندگان به ریو رفت. شناگران و جودوکاران هم در تیم بودند و همه زیر پرچم المپیک وارد بازی‌ها شدند. اداره پناهندگان در کینیا پیام‌های خانواده و دوستان دوندگان را از کاکوما نشر کرد. این پیام‌ها پیش از مسابقه از محلی رسیدند که دوندگان نخستین سال‌های تمرین‌شان را در آن گذرانده بودند.۸، ۹، ۱۰
هشتصد متر روی پیست آبی
بیل در ۲۹ جولای ۲۰۱۶ به میدان هوایی ریو رسید. در عکس توماز سیلوا از آن روز، او با خبرنگاران صحبت می‌کند. در مراسم گشایش، همراه دیگر اعضای تیم وارد ورزشگاه شد. سال‌ها بعد نوشت که صدای تشویق مردم هنوز در یادش است. برای او انتخاب شدن به تیم و قدم گذاشتن در ورزشگاه دو لحظه جداگانه بودند. نخست خبر رسیده بود که می‌تواند مسابقه بدهد. سپس در کنار ورزشکارانی راه می‌رفت که هر یک از مسیر دیگری به همان تیم رسیده بودند.۲، ۱۱
در دور مقدماتی هشتصد متر مردان، بیل در گروه چهارم مسابقه داد. فدراسیون جهانی دوومیدانی رتبه او را در گروه هشتم و در مجموع دور مقدماتی پنجاه‌وچهارم ثبت کرد. زمان یک دقیقه و ۵۴٫۶۷ ثانیه برای رفتن به نیمه‌نهایی کافی نبود. به گزارش اداره پناهندگان، آن زمان برای خود او بهترین ثبت شخصی‌اش تا آن مسابقه بود. در گزارش بعد از بازی‌ها، خود او گفت که از نتیجه راضی نبود و امید داشت در آینده بهتر بدود. در مصاحبه دیگری درباره خط آغاز گفت که احساس می‌کرد پناهندگان زیادی مسابقه را دنبال می‌کنند. جایگاه او در جدول همان بود که زمان‌سنج ثبت کرد و فرصت مسابقه دادن، کسانی را در بیرون ورزشگاه هم به پیست آبی ریو وصل کرد.۱، ۳، ۱۲
وقتی پنج دونده به کینیا برگشتند، دوستان و خانواده‌ها به استقبال‌شان در نایروبی آمدند و گروهی از طبله‌نوازان بوروندیایی برای‌شان نواختند. گزارش اداره پناهندگان از بازگشت ورزشکارانی می‌گوید که پس از مسابقات ریو قرار بود به محل تمرین‌شان برگردند. بیل یک سال بعد برای هشتصد متر در بازی‌های داخل سالن و هنرهای رزمی آسیا در عشق‌آباد در هیات ورزشکاران پناهنده معرفی شد. این حضور به او فرصت داد تمرین و مسابقه را پس از نخستین تجربه المپیک ادامه بدهد.۱۳، ۱۴
این بار کنار ورزشکاران دیگر
در سپتامبر ۲۰۱۶، بیل در مجمع عمومی سازمان ملل درباره درخواست‌های کارزار حمایت از پناهندگان سخن گفت. آموزش، غذا و سرپناه از موضوع‌های این کارزار بود. او در ۲۰۱۸ نیز در برنامه‌ای در کاکوما سخنرانی کرد. همان سال، به مراسم دیوار آتش‌بس بازی‌های زمستانی پیونگ‌چانگ دعوت شد. در آن مراسم دوباره از تماس مادرش گفت. صحبت کردن درباره یک تجربه خانوادگی در محفل عمومی، کاری بود که پیش از ریو در برنامه ورزشی او جایی نداشت. پس از بازی‌ها، به عنوان کسی که خودش سال‌های مکتب را در اردوگاه گذرانده بود، درباره زندگی دیگر پناهندگان هم دعوت به سخن گفتن می‌شد.۵، ۱۸
پس از ریو، بیل در کالج آیووا سنترال در امریکا علوم اجتماعی خواند و بعد در دانشگاه دریک در رشته روابط بین‌الملل تحصیل کرد و در ۲۰۲۳ سند لیسانس گرفت. او گفته است که در امریکا با ورزشکاران سطح اول رقابت‌های دانشگاهی مسابقه می‌داد و به امکاناتی دسترسی داشت که در کاکوما در اختیارش نبود. در آگست ۲۰۲۰ سفیر حسن نیت اداره پناهندگان سازمان ملل شد. هنگامی که بازی‌های توکیو برگزار شد، او در مقام مسئول تیم و نماینده ورزشکاران حضور داشت. در نشست کمیته المپیک از آمادگی اعضای تیم برای مسابقه گفت. همان کسی که در کاکوما برای نخستین برنامه دوش ثبت‌نام کرده بود، حالا درباره نیازهای ورزشکارانی صحبت می‌کرد که باید برای نخستین مسابقه خود آماده می‌شدند.۵، ۱۵، ۱۶
بیل در ۲۰۲۲ به عضویت کمیته بین‌المللی المپیک انتخاب شد. او همان سال نوشت که با پشتیبانی بنیاد المپیک برای پناهندگان دوباره به کاکوما رفته و خانواده‌اش را دیده است. در ۲۰۲۶ کمیته المپیک او را برای سرپرستی نخستین تیم پناهندگان در المپیک نوجوانان داکار برگزید. بیل در نشست کمیته شش ورزشکار تیم را معرفی کرد. رشته‌های آنان دوومیدانی، جودو و تکواندو بود. او در گفت‌وگو درباره این مسئولیت به سال‌هایی اشاره کرد که خودش در اردوگاه مانده بود و گفت می‌خواهد به ورزشکاران نوجوان در آماده شدن کمک کند.۲، ۱۷
وقتی خبرنگاران از بیل درباره ریو پرسیدند، او دو چیز را به یاد آورد. یکی مسابقه‌ای بود که زمانش در جدول باقی ماند و دیگری صدای مادرش از شماره‌ای که نمی‌شناخت. بخشی از راه رسیدن خبر از ورزشگاه تا نصیر به کسی وابسته بود که یک خبر را در شبکه اجتماعی دید، مادر را شناخت و برای تماس همراهش رفت. بیش از یک دهه پس از جدا شدن، آنان توانستند حرف بزنند. این گفت‌وگو در برنامه هیچ مسابقه‌ای پیش‌بینی نشده بود و بیل آن را از مهم‌ترین اتفاق‌های روزهای ریو می‌دانست.۱، ۲
منابع و اعتبار عکس‌ها
- گزارش تماس بیل با مادرش در ریو، اداره پناهندگان سازمان ملل.
- روایت ییچ پور بیل از جدایی خانواده، ریو و برگشت به کاکوما، کمیته بین‌المللی المپیک.
- نتایج رسمی دور مقدماتی هشتصد متر مردان در ریو، فدراسیون جهانی دوومیدانی.
- روایت بیل از کودکی و نخستین مسابقه دوش، اداره پناهندگان سازمان ملل.
- پرونده ورزشی و تحصیلی ییچ پور بیل، کمیته بین‌المللی المپیک.
- تاریخ ایجاد اردوگاه کاکوما، اداره پناهندگان سازمان ملل در کینیا.
- گفت‌وگو با بیل درباره فوتبال، دوش و امکانات تمرین، یونیسف.
- گزارش تمرین و اعزام ورزشکاران کاکوما به ریو.
- فهرست اعضای نخستین تیم پناهندگان و سرپرستی تگلا لوروپه، فدراسیون جهانی دوومیدانی.
- پیام‌های خانواده و دوستان از اردوگاه کاکوما در جریان بازی‌های ریو.
- عکس شاخص از ورود بیل به ریو، توماز سیلوا، آگنسیا برازیل، CC BY 3.0 BR.
- گزارش و گفت‌وگوی پس از مسابقه ریو، اداره پناهندگان سازمان ملل.
- گزارش بازگشت دوندگان از ریو به کینیا.
- پرونده اعزام ورزشکاران پناهنده به عشق‌آباد در ۲۰۱۷.
- اعلام سفیر حسن نیت شدن ییچ پور بیل در ۲۰۲۰.
- سخنان بیل برای معرفی تیم پناهندگان توکیو.
- معرفی تیم پناهندگان داکار و نقش بیل، کمیته بین‌المللی المپیک.
- گزارش فعالیت‌های بیل در مجمع عمومی و کاکوما و حضور او در مراسم آتش‌بس المپیک زمستانی ۲۰۱۸.
