پس از زلزله رودبار و منجیل، بازسازی از کجا آغاز شد؟
بخشهای این نوشته

دقایقی پس از نیمهشب ۲۱ جون ۱۹۹۰ به وقت محلی، زلزلهای بخشهایی از گیلان و زنجان را لرزاند. مرکز خرابیها نزدیک شهرهای رودبار، منجیل و لوشان بود. آسیب به همان شهرها محدود نماند. گزارش سازمان ملل از صدها روستای کوهستانی یاد کرد که خانههای بسیاری در آنها فروریخته بود. روستاها در ارتفاعهای متفاوت قرار داشتند و مسیر رسیدن به هر محل بخشی از دشواری امدادرسانی و بازسازی شد.
برای خانوادهای که خانه خود را از دست داده بود، نیاز فوری جای خواب بود. برای بازسازی ماندگار، کارهای دیگری هم باید پیش میرفت. سرک، شبکه آب و ساختمانهای عمومی در بعضی مناطق آسیب دیده بودند. کمک به یک محل گاه به ترمیم راهی بستگی داشت که مصالح و کارگران از آن میرسیدند. زیان زلزله به کسبوکار و کشاورزی هم رسید و همه کسانی که سرپناه خود را بازمییافتند، به همان سرعت به درآمد قبلی برنمیگشتند.
آب و راه، کنار بازسازی خانه
گزارش تکمیل پروژه بانک جهانی، آسیب به بند سفیدرود و شبکههای آبیاری را همراه با خسارت ساختمانها ثبت کرد. بعضی زمینها نیز به هموارسازی دوباره نیاز داشتند. ترمیم آبرسانی برای روستا و ترمیم آبیاری برای کشاورزی دو کار جداگانه بود. آسیب به هر دو نشان داد که بازسازی منطقه، از کار در محل یک خانه تا ترمیم زیرساختی که چندین آبادی به آن وابسته بودند، امتداد داشت.

با رسیدن بازسازی به مرحله ساختمانهای دایمی، تصمیم درباره محل خانهها اهمیت پیدا کرد. برای برخی آبادیها امکان بازگشت به محل پیشین مطرح بود و برای شماری جابهجایی در نظر گرفته شد. گزارشهای بعدی، تجربه سکونت و بازگشت به کار را جدا از شمار خانههای بازساخته بررسی کردند. تغییر جای سکونت میتوانست فاصله خانوادهها تا زمین کشاورزی یا دسترسی آنها به خدمات را هم تغییر بدهد. یکی از دشواریهای تصمیمگیری همین پیوند میان جای زندگی و جای کار بود.
عکسهای ساختمانهای فروریخته لحظه پس از زلزله را نشان میدهند. اسناد بازسازی داستان درازتری را ثبت کردهاند که با تامین سرپناه شروع شد و تا سامان دادن راهها، آب، مکتبها و زمین ادامه یافت. در این اسناد رودبار و منجیل فقط نام دو شهر نزدیک محل زلزله نیستند. آنها به منطقهای اشاره دارند که بازگشت زندگی روزمره در آن به کار همزمان در شهرها و آبادیهای پراکنده نیاز داشت.
منابع
- گزارش سازمان ملل به مجمع عمومی درباره خسارت زلزله گیلان و زنجان
- بانک جهانی و ارزیابی تکمیل پروژه بازسازی پس از زلزله
- پژوهش تطبیقی درباره وضعیت اجتماعی و اقتصادی پس از زلزلههای رودبار و بم
عکس شاخص. ساختمانهای فروریخته پس از زلزله منجیل و رودبار در ۱۹۹۰. M. Mehrain, Dames and Moore.، مالکیت عمومی.


