فرانکنشتاین در تابستانی سرد کنار دریاچه جینوا شکل گرفت
بخشهای این نوشته
تابستان ۱۸۱۶، در ویلایی نزدیک جینوا، هوای توفانی فرصت بیرون رفتن را کم کرده بود. لرد بایرون پیشنهاد کرد هر یک از افراد جمع داستانی ترسناک بنویسد. مری گادوین، که بعدها با نام مری شلی شناخته شد، در آن روزها به طرح داستان دانشمندی رسید که موجودی زنده میسازد.
در آن سفر، پرسی شلی، کلر کلرمون و جان پولیدوری نیز حضور داشتند. پولیدوری پزشک بایرون بود. کتابخانه بریتانیا شرح میدهد که جمع در شبهای طولانی داخل خانه قصه میگفت و پیشنهاد بایرون از همان نشستها بیرون آمد. پیش از آنکه طرح کتاب به فصلها و نسخه چاپی تبدیل شود، در یک جمع کوچک درباره امکان نوشتن قصه ترسناک صحبت شده بود.
تابستان سرد بخشی از زمینه این گردهمایی است. کتابخانه بریتانیا آبوهوای نامعمول سال ۱۸۱۶ را با پیامد فوران آتشفشانی بزرگ در اندونیزیا مرتبط میداند. در کنار دریاچه جینوا، نتیجهای که برای آن گروه اهمیت عملی داشت این بود که ساعتهای بیشتری را در فضای بسته میگذراندند. آن شبها در روایت خود شلی از پیدایش داستان و در شرحهای بعدی جای مهمی دارند.
ایده داستان در آغاز چه بود؟
مری شلی بعدها به تصویری اشاره کرد که هنگام شکل گرفتن طرح در ذهنش دیده بود. در آن تصویر دانشجویی کنار چیزی ایستاده یا نشسته بود که خود ساخته و زنده کرده بود. همین هسته را میشود در طرح رمان پیدا کرد. دانشمند دست به ساختن موجودی میزند و بعد باید با پیامد کارش روبهرو شود.
از روی دفترها و نسخههای بازمانده میتوان مرحله دیگری از کار را دنبال کرد. پیشنهاد نوشتن داستان در یک شب با کار طولانی آماده کردن رمان فاصله داشت. نوشتههای مربوط به سالهای ۱۸۱۶ و ۱۸۱۷ امکان میدهند تغییر متن در جریان نوشتن دیده شود. طرح اولیه برای رسیدن به کتاب باید به روایت شخصیتها، ترتیب رویدادها و فصلهای کامل تبدیل میشد.
دو داستان از یک جمع
پولیدوری نیز از همان دوره به داستانی رسید که بعدها با عنوان «خونآشام» منتشر شد. کنار هم گذاشتن سرگذشت این دو اثر نشان میدهد پیشنهاد جمعی چگونه برای دو نویسنده به نتیجههای جداگانه رسید. موضوع و مسیر نشر هر داستان را باید از روی یادداشتها و نسخه مربوط به خودش دنبال کرد.
عنوان کامل کتاب در چاپ نخست «فرانکنشتاین یا پرومته نوین» بود. فرانکنشتاین نام دانشمند داستان است. این نکته برای کسی که از فیلمها یا روایتهای بعدی با عنوان آشنا شده اهمیت دارد. مقایسه عنوان نسخه چاپی با نامهای داخل داستان کمک میکند طرح شلی را از برداشتی که بعدها در فرهنگ عامه رایج شد جداگانه بخوانیم.
«فرانکنشتاین» در سال ۱۸۱۸ در سه جلد منتشر شد. فاصله میان شبهای ویلا و چاپ کتاب بخشی از قصهای است که اغلب در نقل کوتاه پیدایش رمان از نظر میافتد. وضع هوا و گفتوگوهای شبانه، موقعیت شروع را نشان میدهند. دفترها امکان دیدن کاری را میدهند که پس از آن شبها روی نوشته انجام شد.


