پارچه کنته در غنا چگونه از نوارهای باریک به جامه رسید؟
بخشهای این نوشته

بافنده کنته در برابر دار مینشیند و نخهایی را که برای چندین رنگ آماده کرده در امتداد کار میگذارد. آنچه در هر نوبت از دستگاه بیرون میآید، نوار درازی است که عرضش از اندازه جامه کوچکتر است. بافنده میتواند نقش یک بخش را با تغییر رنگ و ترتیب نخها عوض کند. پس از بافته شدن نوارها، کار به مرحلهای میرسد که باید آنها را در کنار هم گذاشت و دوخت.
کنته در سنت بافندگی چند جامعه غنا جای دارد. گروههای آسانته و اِوه در تاریخ آن شناختهشدهاند و شیوه و نقش همه بافندگان یکسان نیست. در برخی جاها، طرح و رنگ با مناسبتی که جامه برای آن آماده میشود پیوند دارد. بافنده طرح را روی نواری میسازد که باید بعدا با نوار دیگری همراستا شود. برای پیدا کردن اندازه مناسب لباس، کار تنها در عرض دار تعیین نمیشود.
نقش هنگام کنار هم گذاشتن نوارها
وقتی چند نوار پهلوی هم قرار میگیرند، پیوند رنگ و شکل میان آنها در اندازه بزرگتر دیده میشود. سطر شکلهای کوچک در یک نوار میتواند به خطی در نوار بعدی برسد یا با تغییر طرح قطع شود. دوزنده لبه نوارها را به هم میرساند تا پارچه در اندازه مورد نظر آماده شود. جامه حاصل را در مراسم، جشن و رویدادهای اجتماعی میپوشند. کاربرد هر نمونه به طرح و خواست پوشنده هم بستگی دارد.

مهارت بافتن با دیدن و تمرین منتقل میشود. کسی که دار را تازه یاد میگیرد، برای رسیدن به الگوی ثابت باید حرکت دست و پا را با شمار نخها و جای نقش هماهنگ کند. در ساخت نمونههای بعدی، مواد و رنگهای تازه میتوانند وارد کار شوند. آنچه در روش بافت اهمیت دارد، آگاهی از ترتیب ساخت نوار و راه کنار هم قرار گرفتن بخشهاست.
یونسکو در ۲۰۲۴ مهارت بافت سنتی کنته را در فهرست میراث ناملموس ثبت کرد. ثبت به کار بافندگان و انتقال دانش مربوط است. اگر کسی جامه کامل را در یک مراسم ببیند، ابتدا طرح پهن روی شانه یا بدن را میبیند. برای شناختن ساخت آن باید به خط میان نوارها نزدیک شود. در آنجا معلوم میشود که هر بخش ابتدا جداگانه روی دار آمده و پس از پایان بافت به بخش دیگر رسیده است.
منابع
عکس شاخص. بافنده کنته در کنار دار بافندگی. aripeskoe2، CC BY 2.0.


