در پی حملات موشکی هند به خاک پاکستان در شب گذشته، تنشهای دیرینه میان این دو کشور هستهای بار دیگر به اوج خود رسیده است. در ساعات پایانی روز سهشنبه، ۶ می ۲۰۲۵، ارتش هند عملیات نظامی با نام «سِندور» را آغاز کرد و با شلیک موشک/راکت به سه منطقه در خاک پاکستان، از جمله […]
آیا ماشینها میتوانند شاعر شوند؟ نگاهی به هوش مصنوعی و ادبیات
در جهان پرشتاب امروز که فناوری با گامهایی بلند به پیش میرود، هوش مصنوعی به عرصههایی پا گذاشته که تا همین چند دهه پیش، قلمرو اختصاصی روح و ذهن انسان محسوب میشد. یکی از بحثبرانگیزترین این عرصهها، هنر و بهویژه ادبیات است؛ جایی که عاطفه، تخیل و تجربههای زیستهی بشر در قالب واژگان متبلور میشود. […]
قصهی آلن تورینگ، نبوغی که دنیا را نجات داد و قربانی بیعدالتی شد
مخترع کامپیوتر کیست؟ شاید به این سوال بشود اینگونه پاسخ داد: در دل قرن بیستم، عصری که جهان در تب و تاب جنگ و تحولات عظیم سیاسی و علمی میسوخت، مردی پا به عرصه نهاد که نامش با رازگشایی، ریاضیات و شکستن طلسم نازیها گره خورد: آلن متیسون تورینگ. شاید کمتر کسی بداند که این […]
سه قرن خون و قدرت؛ سیاستمداران افغانستان چگونه همدیگر را حذف کردند؟
سیاسیون افغانستان در ۳۰۰ سال گذشته بر سر همدیگر چه آوردند؟ روایتی از خون، قدرت و رقابت در تاریخ سیاسی افغانستان (۱۷۱۵–۲۰۲۱) در تاریخ پرچالش افغانستان، ستیز برای قدرت اغلب با مرگ، تبعید، کورسازی، زندانیسازی و حذفهای فیزیکی همراه بوده است. اگرچه گاه رنگ قومی و زبانی بر این ستیزها سایه افکنده، اما بیشتر آنها […]
چرا انسان مدرن حتی در آزادی هم احساس زندانیبودن میکند؟
جهان امروز پر از شعار آزادیست؛ انتخاب لباس، شغل، شریک، سبک زندگی، عقیده. اما با وجود این «آزادیهای بیپایان»، انسان مدرن روزبهروز بستهتر، خفهتر و بیرمقتر میشود. تناقضی عجیب: آزادی هست، اما رهایی نیست. چرا؟ • آزادی امروز، بیشتر شبیه مینوی رستورانت است. صدها انتخاب داری، اما همه از یک آشپزخانه آمدهاند. تو آزاد نیستی […]
رقابت خونین امین – ترهکی و راز ناکامی شوروی در حفاظت از جان حفیظالله امین
واقعهای که بهمثابۀ یکی از حساسترین گرههای تاریخ معاصر افغانستان شناخته میشود، ماجرای سقوط نورمحمد ترهکی از قدرت و قتل او در بستر بازیهای پرآشوب سیاسی سال ۱۳۵۸ خورشیدی (۱۹۷۹ میلادی) است. سرنوشتی که نهتنها سرنوشت او را مهر کرد، بلکه بهزعم بسیاری، مسیر مداخلهی نظامی اتحاد شوروی در افغانستان را هموار ساخت. پرسش اساسی […]
دلیل جداییطلبی بلوچهای پاکستان چیست؟
هویت تاریخیِ مستقل بلوچستان پیش از آنکه در پیکرۀ پاکستان ادغام شود، موجودیتی سیاسی داشت. خاننشین قلات، که بخشی از بلوچستان امروزی را در بر میگرفت، دارای ساختار قدرت بومی و روابط خارجی مشخصی بود. پس از تجزیۀ هند و تشکیل پاکستان در سال ۱۹۴۷، خان قلات به استقلال تمایل داشت، اما در سال ۱۹۴۸ با […]
قاتل گاندی که بود و چرا دست به چنین کاری زد؟
در سیام جنوری سال ۱۹۴۸، درست هفتادوهفت سال پیش، ناتورام گودسه، مردی سیساله و زادهی ایالت مهاراشترا در غرب هند که به آرمانهای ناسیونالیسم هندو دل بسته بود، مهاتما گاندی، پیشوای نهضت استقلال هند را که روش مبارزهاش بر پایهی پرهیز از خشونت استوار بود، با گلوله از پای درآورد. شیوهی قتل، شباهتی غریب با […]
چرا از فکر کردن فاصله گرفتهایم؟
فکرکردن درد دارد. فکرکردن وقت میخواهد. فکرکردن خطر دارد. سیستم این را خوب میداند. و دقیقاً برای همین، هر کاری کرده تا ما از فکرکردن فراری باشیم. تا ذهنمان را بدهیم دست دیگران، و خیال کنیم انتخاب میکنیم، تصمیم میگیریم، میفهمیم. • از مدرسه و مکتب شروع میشود؛ جایی که حفظ کردن تشویق میشود و […]
تاریخ را فاتحان مینویسند، آيا همه چیز واقعیت است؟
تاریخ، آنگونه که در مکاتب و مدارس آموزش داده میشود، اغلب روایتی است از پیروزی، شکوه، توسعه و افتخار. اما آنچه پنهان میماند، خون، دروغ، سانسور و تحریف است. تاریخ رسمی، نه آینهی واقعیت، بلکه ابزار قدرت است. و همانگونه که فاتحان سرزمینها را تصرف میکنند، حافظهها را هم تصاحب میکنند. • فاتحان، پس از […]
تروریسم خوب و بد؛ دوگانگی رسانهها در تعریف دشمن
جهان رسانهای امروز، نه بازتاب حقیقت، بلکه مهندس تصویرهاست. در این ساختار وارونه، مفاهیم دگرگون میشوند؛ قاتل، قهرمان میشود و مظلوم، افراطی. در صدر این بازی خطرناک، مفهوم «تروریسم» است؛ واژهای که نه بر اساس واقعیت، بلکه بر اساس منافع تعریف میشود. تروریسم، اگر علیه منافع غربی باشد، محکوم است؛ اگر در خدمت آن باشد، […]
چرا مواد مخدر از دنیا محو نمیشود؟
نقش قدرتها در بقای تجارت مرگ مواد مخدر یکی از مرگبارترین بلایای معاصر است؛ میلیونها انسان را میکُشد، نسلها را نابود میکند، خانوادهها را میپاشاند و اقتصاد کشورها را میبلعد. با وجود این فاجعه، چرا این تجارت جهانی همچنان ادامه دارد؟ چرا هیچ قدرتی واقعاً برای ریشهکنی آن اقدام مؤثر نمیکند؟ پاسخ کوتاه است: چون […]
چرا باید از برندهای مشهور دوری کرد؟
برندهای مشهور با وعدۀ کیفیت، کلاس و هویت، ذهن انسانها را تسخیر کردهاند. اما آنچه در پشت این نامها پنهان است، یک امپراتوری جهانی از فریب، استثمار و فساد اخلاقی است. اعتماد به برند، یک اشتباه پرهزینه است. • برندهای مشهور، اغلب محصولاتی بسیار معمولی را با قیمتی غیرمنطقی عرضه میکنند؛ پول را نه برای […]
چرا باید هوش مصنوعی مهار شود؟
هوش مصنوعی با چهرهای مدرن، براق و هوشمند وارد زندگی بشر شده، اما آنچه در پس این چهره پنهان است، ساختاری ترسناک، کنترلگر و بیرحم است. اعتماد به هوش مصنوعی، اشتباهی استراتژیک است که میتواند آینده انسان را به تاریکی بکشاند. در این متن، فقط دلایل بیاعتماد بودن به این فناوری ذکر میشود: • هیچگونه […]
چرا اغلب مشاوران انگیزشی دروغ میگویند؟
در دنیای امروز، صنعت مشاوره انگیزشی به یک تجارت میلیارد دلاری تبدیل شده است؛ اما این تجارت نه بر اساس صداقت، بلکه بر اساس توهم، فریب و سوءاستفاده از درد انسانها بنا شده است. در این مقاله، بدون هیچ اغراقی، فقط و فقط به نقد ساختار این صنعت دروغین پرداخته میشود: • مشاوران انگیزشی اغلب […]
