کاوشگران چگونه در بندر گرد کارتاژ جایگاههای کشتی را پیدا کردند؟

بخشهای این نوشته
در کنار خلیج تونس، حوضهای گرد در محوطه کارتاژ قرار دارد. در میانه آن جزیرهای کوچک دیده میشود. شکل حوضه از بالا روشن است، ولی کسی که در ساحل میایستد فقط بخشهایی از لبه آب و سطح زمین جزیره را میبیند. برای شناخت کارکرد قدیمی محل، باید از سطح امروزی پایینتر رفت و باقیمانده بناها را در مقایسه با نوشتههای تاریخی بررسی کرد. در دهه ۱۹۷۰ چند گروه در چارچوب برنامه حفاظت کارتاژ همین کار را انجام دادند.
کارتاژ از شهرهای مهم تمدن پونی در افریقا بود و در یک شبکه تجارتی بزرگ جای داشت. نویسندگان دورههای بعد از بندرها و جای نگهداری کشتیهای آن سخن گفتهاند. متن آپیان به پژوهشگران برای مطرح کردن پرسش درباره محل استقرار کشتیها کمک کرد. نخست باید نشانهای پیدا میشد که در خود زمین به کاربرد جزیره مربوط باشد. اگر جای چند بخش سازهای معلوم میشد، میتوانستند جهت آنها را نسبت به آب بررسی کنند.
لایههای بعدی بالای جای کشتیها
در کاوش ۱۹۷۴، بخشی از بقایای جزیره به سازههای احتمالی کنار آب نسبت داده شد. پژوهشهای بعدی نشانههایی از مراحل ساخت و بافتهای متفاوت پیدا کردند. شماری از جایگاهها با بناهای چوبی یا سنگی پیوند داده شدند. در دوره رومی، بناهایی دیگر در محل به وجود آمده بودند. برای تعیین اینکه کدام دیوار به دوره بندر قدیمی مربوط است، کاوشگران باید لایههایی را که بعدتر روی آن قرار گرفتند از یکدیگر تشخیص میدادند.

تاریخ دقیق برخی مرحلهها در فصلهای مختلف کاوش دوباره بررسی شد. وقتی قطعه تازهای از کف یا دیوار پیدا میشد، تاریخ پیشنهادی برای ساخت بخشی از بندر هم میتوانست تغییر کند. همین روند دلیل آن است که گزارش نخست و نتیجه چند سال بعد همه جزئیات را به یک شیوه توضیح نمیدهند. شکل گرد حوضه از چشم دور نبود، اما سن و ترتیب ساخت باید با شواهد به دست میآمد.
در کارتاژ، آب بخشی از نشانی محل را حفظ کرد. نوشته تاریخی پرسشی درباره استفاده از آن پیش کشید و کاوش به بقایای ساختمانی نزدیک شد. آنچه در نهایت بررسی شد فراتر از پیدا کردن یک جای گرد روی نقشه بود. پژوهشگران کوشیدند بفهمند گروهی که در بندر کار میکرد چگونه کشتی را از سطح آب به جایگاهش در لبه جزیره میرساند.
منابع
- گزارش نخست کاوش بندر گرد کارتاژ در ۱۹۷۴
- گزارش فصلهای بعدی و بازبینی زمان ساخت جایگاهها
- یونسکو و ثبت محوطه باستانی کارتاژ
عکس شاخص. نمای هوایی تاریخی بندرهای کارتاژ و حوضه گرد با جزیره میانی. نیروی هوایی امریکا، عکاس ناشناس، مالکیت عمومی.


