ماشین حساب بابج چگونه بیش از یک سده پس از طراحی به کار افتاد؟
بخشهای این نوشته

در ۱۹۹۱، گروهی در موزیم علوم لندن دسته یک ماشین حساب مکانیکی را چرخاند و حرکت چرخدندهها را دنبال کرد. چارلز بابج طرح ماشین را میان سالهای ۱۸۴۷ و ۱۸۴۹ کشیده بود. او در زمان زندگیاش نسخه کاملش را نساخت. برای گروه موزیم، نوشتهها و نقشههای مهندس سده نوزدهم باید به دستگاهی تبدیل میشدند که بتوان با آن حساب کرد و نتیجه را سنجید.
بابج با خطا در جدولهای عددی سر و کار داشت. جدولها را برای کارهایی مانند محاسبه و ناوبری به کار میبردند. خطا ممکن بود هنگام محاسبه، نسخهبرداری یا آماده کردن صفحه چاپ پیش بیاید. ماشینی که او «دستگاه تفاضلی» میخواند، با روش تفاضلهای متوالی برای تولید بعضی جدولها طراحی شده بود. این روش به ماشین امکان میداد پس از تنظیم مقدارهای آغازین، شمار زیادی گام محاسبه را با جمعهای پیدرپی انجام دهد.
آیا نقشه به ساخت میرسید؟
دستگاه تفاضلی شماره دو را بابج پس از تجربه طراحی ماشین پیشین تهیه کرد. در موزیم، دورون سوید سرپرستی طرح ساخت را به عهده گرفت. سازندگان باید توضیح میدادند یک خط روی کاغذ به چه اندازه، اتصال و قطعهای تبدیل میشود. برای کارکرد درست، چرخها باید در ترتیب صحیح حرکت میکردند و انتقال رقم میان ستونها باید در لحظه مناسب انجام میشد. خطای ساخت یک قطعه میتوانست در چند بخش بعدی مشکل به بار آورد.

بخش محاسبه دستگاه در ۱۹۹۱ آماده شد. کار با بخش خروجی ادامه یافت. بابج چاپگر و سازوکاری برای آماده کردن خروجی چاپ را با طرح در نظر گرفته بود. تکمیل آن بخش در ۲۰۰۲، مجموعه را قادر ساخت تا نتیجه کار را مطابق قصد طراح از ماشین بیرون بدهد. میان کار کردن واحد محاسبه و تکمیل همه بخشهایی که بابج کشیده بود، بیش از ده سال فاصله افتاد.
ماشینی که در موزیم ساخته شد، خود دستگاه سده نوزدهم نیست. قطعههای آن بر اساس نقشههای بهجامانده ساخته شدند. این بازسازی به پژوهشگران امکان داد سوال مشخصی را امتحان کنند. اگر سازنده اندازهها را به صورت درست بخواند و قطعهها را در جای خود بگذارد، طرح روی کاغذ میتواند جدول عددی بسازد. دستاورد پروژه از روی حرکت واقعی ماشین معلوم شد، حرکتی که بابج برای دستگاه شماره دو در نقشه پیشبینی کرده بود.
منابع
عکس شاخص. نمونه ساختهشده دستگاه تفاضلی شماره دو بر اساس نقشههای چارلز بابج. gocarts، CC BY 2.0.


