آب چگونه تا پلهها و باغهای الحمراء در غرناطه رسید؟
بخشهای این نوشته

کسی که در جنرالیفه، باغ مشرف بر الحمراء در غرناطه، از پله آب بالا میرود، میتواند آب را در جویهای باریک دو طرف پلکان ببیند. جویها در جای دستانداز قرار گرفتهاند. آب از بالا میآید، از کنار بازدیدکننده میگذرد و در بخش پایینتر راه خود را ادامه میدهد. دیدن چند متر جوی آسان است. رساندن آب تا جای آغاز جوی به شبکهای وابسته بود که از بیرون مجموعه شروع میشد.
فرمانروایان نصری در سدههای میانه مجموعه الحمراء و باغهای پیرامون را گسترش دادند. بناها بالاتر از بستر رود دارو قرار داشتند. برای رساندن آب، سازندگان نمیتوانستند از پایینترین نقطه رود خطی مستقیم تا باغ بکشند و انتظار داشته باشند آب بالا برود. آنان آب را از نقطهای بالاتر در مسیر رود میگرفتند و از راه کانالی با شیب سنجیده به مجموعه میرساندند. اختلاف ارتفاع به جریان آب در جوی کمک میکرد.
آغاز جوی در بالادست
آب از کانال اصلی به شاخههایی میرسید که بخشهای گوناگون مجموعه را تغذیه میکردند. بعضی مسیرها به باغ و زمینهای کشت میرسیدند و بعضی به حوضها و بخشهای دیگر بنا. اندازه و ارتفاع جوی در تعیین جهت انتقال اثر داشت. پیش از رسیدن آب به جایی که بازدیدکننده آن را میدید، گذر آب از مسیرهای چندگانه باید هماهنگ میشد.

در جنرالیفه، آب هم در کشت و هم در طراحی باغ حضور داشت. جویهای حیاط و حوضها آب را در امتداد راهها و میان فضای سبز قابل دیدن میکردند. پلکان آب نمونهای است که در آن مسیر حرکت آدم و حرکت آب کنار هم قرار گرفتهاند. کسی که پلهها را بالا میرود، در جهت مخالف آبی حرکت میکند که در کنار دستش پایین میآید. همین تفاوت جهت نشان میدهد آب باید از جای بالاتری وارد شده باشد.
مسیرهای آب در طول سدهها تعمیر و دگرگون شدهاند. برای خواندن طرح تاریخی، پژوهشگر باید میان بخشهایی که امروز دیده میشوند و اجزایی که در دورههای مختلف افزوده شدهاند فرق بگذارد. رابطه کلی هنوز در باغ روشن است. برای اینکه جویی در کنار پله جریان داشته باشد، آب از سطحی بالاتر آورده میشود، در مسیر تقسیم میشود و بعد از گذشتن از کنار پله به بخشی دیگر میرود. معماری باغ در چند مرحله از همان جریان استفاده میکرد.
منابع
- اداره الحمراء و جنرالیفه، پلکان آب
- اداره مجموعه و شرح حوضها و شبکه آب
- نقشه و شرح باغها و زمینهای جنرالیفه
عکس شاخص. جوی و حوض کشیده در صحن باغ جنرالیفه در غرناطه. José Luiz، CC BY-SA 3.0، اندازه تصویر تنظیم شده است.


