سنگ افراشته اکسوم چگونه پس از دههها از روم به اتیوپیا برگشت؟
بخشهای این نوشته

در اپریل ۲۰۰۵، بخشهایی از یک سنگ بزرگ تاریخی از ایتالیا به شمال اتیوپیا رسید. بار به اکسوم میرفت، جایی که سنگ در گذشته بخشی از مجموعه سنگهای افراشته باستانی بود. هنگام انتقال، اثر در چند قطعه جدا حمل شد. رسیدن هر قطعه به اتیوپیا مرحلهای از بازگرداندن بود. برای آنکه سنگ دوباره در جای تاریخی خود دیده شود، کار بالا بردن و وصل کردن قطعهها هنوز باقی مانده بود.
سنگ افراشته حدود بیستوچهار متر ارتفاع دارد. روی سطح سنگ، نقشهایی کار شده که ظاهر بخشهایی از ساختمان را یادآوری میکنند. اثر در ۱۹۳۷، پس از حمله و اشغال اتیوپیا به دست حکومت فاشیستی ایتالیا، به روم برده شد. در روم در نزدیکی ساختمان دولتی دوباره برپا شد. سنگی که در اکسوم با سازهها و سنگهای دیگر رابطه داشت، در شهری دیگر در میان خیابان و بناهای تازه جا گرفت.
قطعههایی که باید دوباره ایستاده میشدند
با اجرای برنامه بازگشت، سنگ در روم پایین آورده و برای سفر آماده شد. جابهجایی و دوباره برپا کردن آن دورههای جدا داشتند. وزن قطعهها و شکل سطح به این معنا بود که هنگام انتقال باید از فشار نامناسب و ساییده شدن جلوگیری میشد. در اکسوم، نصب نیاز داشت که جای پایه و روش کنار هم آمدن قطعهها بررسی شود. سازندگان باید از نگه داشتن سنگ در وضع عمودی و حفظ آثار باستانی اطراف پایه اطمینان پیدا میکردند.

کار برپا کردن دوباره در ۲۰۰۸ به پایان رسید. یونسکو و نهادهای اتیوپیا و ایتالیا در بخشهای مختلف پروژه سهم داشتند. میان رسیدن سنگ و پایان نصب سه سال فاصله بود. این فاصله نشان میدهد که بازگرداندن اثر بزرگ به مقصد و بازگشت آن به وضع ایستاده در محل تاریخی دو کار جداگانه بودند.
عکس قدیمی روم، سنگ را در میان معماری شهر اروپایی نشان میدهد. عکس پس از نصب، همان طرح سنگی را در کنار ستونها و آثار اکسوم قرار میدهد. ساختمانهای پیرامون تغییر کردهاند و نقشهای روی سنگ برای شناختن آن باقی ماندهاند. در تاریخ بازگشت، همین شباهت و تفاوت را میتوان دنبال کرد. قطعهها از یک شهر برداشته شدند و پس از سالها دوباره در منظرهای قرار گرفتند که اثر در آغاز بخشی از آن بود.
منابع
عکس شاخص. سنگهای افراشته در محوطه باستانی اکسوم، پس از بازگشت ستون از روم. Fabian Lambeck، CC BY-SA 4.0، اندازه تصویر تنظیم شده است.


