عاجهای بگرام چگونه دوباره به موزیم ملی افغانستان برگشتند؟

بخشهای این نوشته
قطعهای از عاج بگرام در نگاه نخست ممکن است اثر کوچکی باشد که جداگانه برای نمایش ساخته شده است. روی سطح آن نقش برجسته دیده میشود. اما بسیاری از این قطعهها در اصل بخشی از اثاث بودند و روی بدنه یا پایه چیزی بزرگتر قرار میگرفتند. چوب آن وسایل به اندازه قطعههای عاج و استخوان بر جا نمانده است. باستانشناسان برای شناختن شکل اولیه از اندازه، انحنا و جای احتمالی اتصال قطعهها کمک گرفتند.
بگرام در زمان باستان با شبکه دادوستد میان منطقههای دور پیوند داشت. کاوشها در دو اتاق، ظرفهای شیشهای، اشیای فلزی، کاسههای لاکی و قطعههای عاج را آشکار کرد. کارهای پیدا شده یک سرگذشت واحد از نظر ساخت ندارند. بر اساس بررسی موزیم متروپولیتن، بعضی از عاجها ممکن است در هند و برخی در خود منطقه ساخته شده باشند. محل یافتن آنها بگرام است و درباره محل ساخت باید از شواهد دیگری استفاده کرد.
قطعاتی که پیش از بازگشت مرمت شدند
شمار زیادی از این آثار به مجموعه موزیم ملی افغانستان تعلق داشتند. طی سالهای آسیب دیدن و تاراج مجموعه، گروهی از قطعههای عاج و استخوان ناپدید شد. بخشی از آثار بعدتر در بیرون افغانستان شناسایی شدند و برای موزیم کابل بهدست آمدند. آنها در موزیم بریتانیا بررسی و مرمت شدند. گزارش پژوهشی این کار، قطعههای برگشته را جداگانه ثبت میکند و درباره موادی که روی هر یک بر جا مانده اطلاعات میدهد.

مرمت در این مرحله فرصتی برای بررسی ساخت هم فراهم کرد. در شرح علمی، عاج و استخوان جداگانه شناسایی شدند و نشانههای برش، اتصال و رنگ مورد توجه قرار گرفتند. وقتی تکهای در گذشته به سطح یک اثاث وصل بوده، جای پشت آن به اندازه تصویر رو معنا دارد. همین نوع اطلاعات به پژوهشگر کمک میکند بسنجد که یک قطعه نقشدار برای کدام بخش از یک وسیله مناسب بوده است.
گروه مرمتشده در ۲۰۱۲ به موزیم ملی افغانستان بازگردانده شد. سرگذشت آنها افزون بر شناخت کارگاههای قدیمی، بخشی از تاریخ یک مجموعه ملی است. اشیایی که از اتاقهای بگرام بیرون آمدند، پس از گم شدن و شناسایی دوباره، این بار با گزارش وضعیت و عکسهای تازه به کابل رسیدند. دیدن روی نقشدار یک قطعه و شناختن پشت و لبههای آن، هر دو به خواندن این تاریخ کمک میکند.
منابع
- موزیم متروپولیتن و معرفی یافتههای بگرام و نقش آن در دادوستد باستانی
- فهرست پژوهشی مرمت و بازگشت قطعههای عاج و استخوان بگرام به موزیم ملی افغانستان
- راهنمای تاریخی موزیم ملی افغانستان و فهرست یافتههای بگرام
عکس شاخص. قطعه عاج یافتهشده در بگرام که بخشی از اثاث بوده است. JC Merriman، CC BY-SA 2.0.


