در مس عینک لوگر، صومعه و کارگاه مس چگونه کنار هم جای گرفتند؟
بخشهای این نوشته

در مس عینک لوگر، کاوشگران با بقایای استوپاها و اتاقهایی روبهرو شدند که بخشی از صومعههای بودایی بودند. در همان محوطه، نشانههای کار با سنگ معدن و فلز هم پیدا شد. اگر تنها عکس استوپا دیده شود، جای آن به صورت محوطهای مذهبی به نظر میآید. نقشه کاوش چشمانداز بزرگتری نشان میدهد. محل زندگی و کار پیرامون برآمدگی سنگی کوه بابا ولی شکل گرفته بود و بناهای بودایی در کنار بخشهایی قرار داشتند که مردم در آنها با مس کار میکردند.
در ۱۹۶۰، آلبرت دو لاپاران، زمینشناس فرانسوی، وجود بقایای سازههای قدیمی را نزدیک ذخیره مس گزارش کرد. در ۱۹۷۷ گروهی از زمینشناسان و باستانشناسان دوباره محل را بررسی کردند. کاوشهای انستیتوت باستانشناسی افغانستان از ۲۰۰۹ به بعد اطلاعات بسیار بیشتری فراهم کرد. با باز شدن هر بخش، میشد جای یک اتاق و بقایای آن را نسبت به صومعه، محل سکونت یا کارگاهها سنجید.
پیکرههایی که بخشی از بنا بودند
در کاوشها شمار زیادی پیکره از گل پختهنشده، همراه با آثار سنگی و فلزی و بخشهایی از نقاشی دیواری پیدا شد. پیکرهها شامل بودا، بودیستوه و کسانی بودند که در صحنههای مذهبی به تصویر کشیده شدهاند. قرار گرفتن بعضی آثار در طاقچه یا در بنایی با کاربری قابل شناسایی، به فهمیدن تفاوت میان شیء جدا و جای اصلی آن کمک کرد. از برخی فضاها آثاری از چوب و نسخههای روی پوست درخت نیز باقی ماندهاند.

طبق گزارش باستانشناسی وزارت فرهنگ فرانسه، بهرهبرداری از سنگ معدن و کار با مس دستکم از سده نخست پیش از میلاد به روشنی ثبت شده است. صومعههایی نیز دستکم از سده نخست میلادی در پیرامون محل کار با معدن ساخته شدند. این تاریخها آغاز فعالیت همه ساختمانهای فعلی را تعیین نمیکنند. نشان میدهند که برای بخشی از دوره زندگی آبادی، کار معدنی و ساخت بناهای بودایی همزمان در یک محدوده جریان داشتهاند.
هنوز نمیتوان کاربری تکتک ساختمانهای مس عینک را از روی شکل دیوار مشخص کرد. برای بعضی اتاقها، اشیای پیدا شده سرنخ بهتری فراهم میکنند و برای بعضی دیگر جای در و راه دسترسی اهمیت دارد. کنار هم گذاشتن این نشانهها تاریخ آبادی را روشنتر میکند. برای مردم آنجا، مس و صومعه در دو چشمانداز دور از یکدیگر قرار نداشتند. هر دو در محدودهای دیده میشدند که سکونت پیرامون کوه و کار معدن شکل داده بود.
منابع
- وزارت فرهنگ فرانسه و پرونده کاوش، فلزکاری و صومعههای بودایی مس عینک
- انستیتوت مطالعه فرهنگهای باستانی دانشگاه شیکاگو و گزارش باستانشناسان درباره کاوش مس عینک
عکس شاخص. استوپای برجامانده در محوطه بودایی مس عینک در لوگر. Jerome Starkey، CC BY-SA 2.0، اندازه تصویر تنظیم شده است.


