اشیای ایران قاجاری چگونه در نمایشگاه ۱۸۷۳ وین یکجا به نمایش درآمدند؟

بخشهای این نوشته
در نمایشگاه جهانی وین، برای ایران ساختمانی در نظر گرفته شد که در طرح محوطه به عنوان خانه ایرانی شناخته میشد. کسی که از میان پاویونها راه میرفت میتوانست در یک محل با نمونههایی از کار و صنایع ایران روبهرو شود. رسیدن این اشیا به وین قبل از باز شدن نمایشگاه آغاز شده بود. باید نمونهها انتخاب، برای حمل آماده و سپس در جای معین برای دیدن بازدیدکنندگان چیده میشدند.
ناصرالدین شاه دعوت مربوط به شرکت ایران را به نخستین سفر بزرگ خود به اروپا پیوند زد. در تهران و وین، افرادی وظیفه آماده کردن نمایش را داشتند. یاکوب ادوارد پولاک، پزشکی که پیشتر در ایران کار کرده بود، در گردآوری و هماهنگی سهم گرفت. آشنایی او با ایران و ارتباطش با محافل وین به فراهم شدن بخش نمایش ایران کمک کرد. نمایشگاه به گروهی نیاز داشت که بتواند میان کسانی که شیء را فراهم میکردند و کسانی که آن را در وین میچیدند ارتباط بسازد.
از صندوق تا محل نمایش
کالایی که به عنوان نمونه برای نمایش انتخاب میشد، در جای نخست بخشی از کار یک هنرمند، کارگاه یا بازرگان بود. پس از رسیدن به وین، باید در فضایی قرار میگرفت که از دور شناخته و از نزدیک دیده شود. یک بازدیدکننده ممکن بود فقط برای چند دقیقه در خانه ایرانی بماند. ترتیب چیدن و شناسایی اشیا بر این اثر داشت که او کدام بخش از نمایش را خواهد دید و چه چیزی را به خاطر خواهد سپرد.

ناصرالدین شاه در جریان سفر ۱۸۷۳ به وین رفت و از نمایشگاه دیدن کرد. حضور او به دیدارهای رسمی شهر و موقعیت ایران در نمایشگاه پیوند داشت. تجربه کشور در آن رویداد را میتوان در سطحهای متفاوت دنبال کرد. یکی نامهها و تصمیمهای مربوط به سفر شاه است. دیگری کار کسانی است که روی اشیا، ساختمان نمایشگاه و رساندن نمونهها از یک کشور به کشور دیگر کار کردند.
اگر کسی نقشه محوطه نمایشگاه را ورق بزند، خانه ایرانی را در کنار بخشهای دیگر پیدا میکند. جای آن نتیجه چند سال هماهنگی از زمان دعوت تا روز نمایش بود. سفر شاه یک بخش از آن تاریخ است. سفر چیزهایی که در صندوق بسته شدند و سپس در برابر بازدیدکننده قرار گرفتند بخش دیگری از همان کار را نشان میدهد.
منابع
- دانشنامه ایرانیکا و نقش یاکوب پولاک در آمادهسازی نمایش ایران
- پژوهش درباره بازدید ناصرالدین شاه از نمایشگاه وین
- وزارت خارجه اتریش و ساختمانهای نمایشگاه جهانی وین
عکس شاخص. ساختمان بخش ایران در نمایشگاه جهانی وین ۱۸۷۳. Josef Löwy, † 24. März 1902 in Wien, Wiener Photographen-Association، مالکیت عمومی.


