کارگران بوروبودور چرا برای نجات نقشهای سنگی، نخست به آب زیر پلهها رسیدگی کردند؟
بخشهای این نوشته

در معبد بوروبودور در جزیره جاوه اندونیزیا، بازدیدکننده از چندین ردیف سنگ و راهروی پلهدار بالا میرود. سطح بعضی دیوارها پر از نقش است. هنگامی که باران میبارد، همان راهها و شکافها میتوانند آب را به بخشهایی از بنا ببرند که از بیرون دیده نمیشوند. مرمتکارانی که در سده بیستم به بنا رسیدند، باید فرسودگی سطح سنگ را همراه با حرکت آب در پشت و زیر آن بررسی میکردند.
بنای بودایی بوروبودور در چند سطح برپا شده است. بلوکهایی که از بیرون مانند دیوار پیوسته دیده میشوند، قطعههای جدا هستند. رطوبت، حرکت زمین و فرسایش روی نگهداشت آنها اثر داشت. مرمت در اوایل سده بیستم بخشی از بنا را حفظ کرده بود. در کار بزرگتر دهه ۱۹۷۰، گروهها به این پرداختند که راه آب و استواری سطوح در کنار نقشهای سنگی دوباره بررسی شوند.
کنار گذاشتن سنگ برای دیدن پشت آن
دولت اندونیزیا و یونسکو در برنامه مرمت همکاری کردند. در بخشهایی که به کار بیشتر نیاز داشت، گروهها سنگها را از جای خود برداشتند. پیش از جابهجایی، موقعیت آنها ثبت میشد تا نقش و ترتیب ساخت در مرحله بازگشت از دست نرود. رسیدگی به لایههای زیرین اجازه میداد مسیر آب و سطح نگهدارنده دوباره تنظیم شوند. بعد از آماده شدن بخش زیر، سنگها باید در جای ثبتشده خود قرار میگرفتند.

تمیز کردن سطح، بررسی آسیب و شناخت اتصالها هر یک کار جدا بود. اگر فقط روی نقش سنگ کار میشد و آب در پشت آن باقی میماند، همان بخش دوباره در معرض مشکل قرار میگرفت. برای همین، مرمت علاوه بر آنچه چشم بازدیدکننده میدید به جاهایی رسید که پس از پایان کار زیر راهرو و دیوار پنهان میشدند. پروژه اصلی در دهه ۱۹۸۰ به پایان رسید و بنا بعدها در فهرست میراث جهانی ثبت شد.
اثر مرمت را میتوان از روی راه باران دنبال کرد. باران به سطح پله و دیوار میرسد، از روی سنگ میگذرد و باید راه خروج داشته باشد. در ظاهر، کاری که باقی مانده یک راهرو و دیواری با همان نقشهای پیشین است. پشت آن، مرمتکاران ناچار شدند درباره چگونگی حرکت آب و نگه داشتن قطعهها تصمیم بگیرند. این بخش پنهان به دوام تصویری کمک میکند که مردم امروز بر سنگ میبینند.
منابع
عکس شاخص. نمای عمومی معبد بوروبودور در جزیره جاوه اندونیزیا. Gunawan Kartapranata، CC BY-SA 4.0.


