لوحهای رونگورونگو و نوشتهای که با چرخاندن چوب دنبال میشود
بخشهای این نوشته

بر لوحهای چوبی راپا نویی، شکلهای کوچک به صف آمدهاند. در بعضی میتوان پرنده، ماهی یا پیکر انسان را تشخیص داد. وقتی نگاه از یک ردیف به ردیف کنار آن میرود، شکلها وارونهاند. دنبال کردن نشانهها به این شیوه نیاز داشت که خواننده در پایان ردیف، لوح را نیمدور بچرخاند. بخشی از شیوه تنظیم نوشته را میتوان دید، هرچند معنای کامل متن هنوز خوانده نشده است.
رونگورونگو با راپا نویی، جزیرهای در اقیانوس آرام، پیوند دارد. هم لوحهای باقیمانده و هم دانشی که مردم جزیره درباره آنها منتقل کردهاند به پژوهشگران سرنخ میدهند. روایتهای محلی از جایگاه این نشانهها در آموزش و حفظ دانش سخن میگویند. شکل دیدنی یک علامت همیشه برای فهم نقش آن در جمله کافی نیست. از صورت یک پرنده به تنهایی نمیتوان دریافت که نشانه در متن نام پرنده، یک صدا یا مفهوم دیگری را نشان میداده است.
چه چیزی از لوحها ماند؟
در سده نوزدهم، بردهگیری، بیماریهای همهگیر و فشار بر رسمهای محلی، زندگی مردم راپا نویی را دگرگون کرد. شمار کسانی که میتوانستند دانش نشانهها را منتقل کنند کاهش یافت. بعضی از لوحها از جزیره بیرون برده شدند و امروز نمونههای شناختهشده در مجموعههای مختلف نگهداری میشوند. شمار محدود لوحها، مقایسه متنها را دشوار میکند. برای سنجیدن معنی پیشنهادی یک نشانه، پژوهشگر به تکرارهای آن در جملهها و نسخههای دیگر نیاز دارد.

برخی گروههای نشانه در بیش از یک لوح دیده میشوند و میتوان رشتهها را با هم مقایسه کرد. پژوهشگران خود چوب را هم بررسی کردهاند. تعیین سن چوب میتواند نشان دهد ماده خام از چه دورهای آمده است. زمان بریدن یا رشد چوب و زمان حک شدن نشانهها لزوما یکسان نیست. بخشی از گفتوگو درباره قدمت رونگورونگو به همین فاصله وابسته است.
ویکتور پاکومیو، هنرمند راپا نویی، برای آموزش نمونهای از یکی از لوحها ساخته است. او در توضیحی که موزیم استرالیا ثبت کرده، از دانشی گفته که مردم جزیره با این نشانهها پیوند میدهند. امروز لوح را هم از راه ثبت و مقایسه نشانهها مطالعه میکنند و هم از راه گفتوگو با کسانی که تاریخ آن را در راپا نویی روایت میکنند. چرخش چوب هنوز خواننده را از یک سطر به سطر بعد میرساند. یافتن معنی آنچه در سطر آمده، کاری است که به مدارک بیشتری نیاز دارد.
منابع
- موزیم استرالیا و شرح نشانهها و روایت مردم راپا نویی
- اطلس زبان و ساختار و شمار لوحهای رونگورونگو
- پژوهش دانشگاه بولونیا درباره سن چوب چهار لوح
عکس شاخص. بخش میانی لوح تاهوآ با ردیفهای نشانههای رونگورونگو. آرشیف موزیم تروکادرو، CC BY-SA 3.0، اندازه تصویر تنظیم شده است.


