نقاشان بامیان در رنگ دیوارنگاره‌ها از روغن استفاده می‌کردند
بخش‌های این نوشته
در غارهای بامیان بخش‌هایی از نقاشی‌های کهن روی دیوار باقی مانده‌اند. در بعضی صحنه‌ها بوداها با جامه‌های سرخ، میان برگ‌ها و پیکره‌های دیگر دیده می‌شوند. پژوهشگران از روی نمونه‌های کوچک این نقاشی‌ها ترکیب رنگ را بررسی کردند و در شماری از لایه‌ها به نشانه‌های روغن رسیدند.
گروه تحقیقاتی شامل پژوهشگرانی از جاپان، فرانسه و انستیتوت حفاظت گتی بود. آزمایش در مرکز تابش سنکروترون اروپا انجام شد. نمونه‌ها به اندازه‌ای کوچک بودند که برای بررسی‌شان لازم بود لایه‌های رنگ با دقت دیده شوند. رنگ روی سطح از ترکیب چند ماده به دست می‌آمد و تشخیص روغن به این بستگی داشت که اثرش در لایه مربوط به نقاشی پیدا شود.
مرکز پژوهشی در معرفی یافته‌ها شماری از دیوارنگاره‌ها را مربوط به میانه سده هفتم میلادی می‌داند. در بررسی مجموعه غارها، نشانه استفاده از روش رنگ روغنی در دوازده غار از پنجاه غار مطالعه‌شده دیده شد. این شمار به نمونه‌های همان بررسی مربوط است و برای توصیف همه نقاشی‌های بامیان باید مواد و دوره ساخت هر اثر را جداگانه سنجید.
زیر یک رنگ، چند لایه
وقتی دیوارنگاره را از دور می‌بینیم، نخست صورت و رنگ آن جلب توجه می‌کند. مطالعه آزمایشگاهی از راه دیگری پیش می‌رود. هر لایه نازک ممکن است مواد متفاوتی داشته باشد. در نمونه‌های بامیان، پژوهشگران کنار لایه‌های دارای روغن، نشانه‌هایی از صمغ، رزین و مواد پروتینی هم یافتند. بعضی نمونه‌ها لایه‌ای شبیه پوشش رزینی داشتند.
تنوع مواد برای شناخت کار نقاش اهمیت دارد. پیدا کردن یک ماده به این معنا نیست که آن ماده در همه لایه‌ها یا برای همه رنگ‌ها به کار رفته بود. جای لایه، ترکیبش و پیوند آن با بقیه تصویر باید با هم دیده شوند. پژوهشگران احتمال داده‌اند از روغن‌هایی مانند روغن گردو نیز استفاده شده باشد. درباره منشأ دقیق بعضی مواد، گزارش از زبان احتمال استفاده می‌کند.
رنگی که از دیوار به آزمایشگاه رسید
آزمایش، جنس بخشی از رنگ و انتخاب مواد را در کار نقاشان روشن‌تر کرد. آنان در دیوارنگاره‌هایی با موضوع‌های بودایی از ترکیب‌هایی بهره برده بودند که برای چسبیدن رنگ به سطح و شکل گرفتن لایه‌ها کارکرد داشتند. پژوهش درباره این ترکیب‌ها به تاریخ کارگاه و مهارت کسانی مربوط می‌شود که بخش زیادی از نام و زندگی‌شان برای ما ثبت نشده است.
گزارش آزمایش از رنگ‌دانه‌های گوناگون نیز یاد می‌کند. پیدا شدن سفید سرب در بخشی از نمونه‌ها و مواد رزینی در لایه‌های دیگر نشان می‌دهد نقاشان برای همه رنگ‌ها و پوشش‌ها از یک ترکیب ثابت استفاده نمی‌کردند. جای هر ماده در مقطع نمونه به شناخت وظیفه‌اش در تصویر کمک می‌کند.
در عکس مقطع نمونه، لایه‌ها مثل خط‌هایی باریک کنار هم دیده می‌شوند. هر کدام بخشی از کار نقاشی است که در تصویر کامل به چشم نمی‌آید. یک نتیجه تاریخی مهم از همان فاصله باریک میان سطح دیوار و رویه رنگ به دست آمد. در بامیان، نقاشان برخی دیوارنگاره‌های سده هفتم از روغن در ترکیب رنگ استفاده کرده بودند.
