موزیم و آرشیف نسخههای خطی هرات چگونه در قلعه اختیارالدین جا گرفتند؟
بخشهای این نوشته

در ۱۶ اکتبر ۲۰۱۱، مردم هرات دوباره توانستند به بخشی از قلعه اختیارالدین بروند که برای موزیم و آرشیف نسخههای خطی آماده شده بود. کسانی که از دهلیز قلعه عبور میکردند، به اتاقهایی میرسیدند که برای نمایش اشیا و نگهداری کتابها کاربری تازه یافته بودند. کار در دو مسیر پیش رفته بود. یک گروه باید دیوار و مسیرهای قلعه را آماده میکرد و گروه دیگری باید اشیا و نسخهها را برای استفاده در همین فضا بررسی و ثبت میکرد.
قلعه در شهر کهنه هرات قرار دارد و خود محل کاوش باستانشناسی نیز بوده است. در سالهای پیش از گشایش، در محوطه آثاری از چند دوره پیدا شد. دروازهای از دوره تیموری در جریان پژوهش و حفاظت مورد توجه قرار گرفت. بنابراین موزیم تنها به ساختمانی قدیمی منتقل نمیشد. ساختمانی که برایش آماده میشد، خودش موضوع بخشی از پژوهش و نمایش بود.
آماده کردن نسخه و شیء برای یک اتاق تازه
از ۲۰۰۸، تیمهایی از افغانستان و آلمان روی ثبت، مرمت و آمادهسازی مجموعه برای نمایش کار کردند. اشیای باستانی از نظر جنس و وضعیت به کار یکسانی نیاز نداشتند. نسخه خطی نیز باید از نظر کاغذ، جلد و تعمیرهای قدیمی بررسی میشد. آموزش کارکنان محلی در کنار کار روی اشیا پیش رفت. وقتی یک نسخه به محل نمایش یا آرشیف میرسید، اطلاعاتی درباره چگونگی ساخت و وضع نگهداری آن هم همراهش میآمد.

در آستانه گشایش، موزیمهای دولتی برلین از حدود ۱۱۰۰ شیء و بیش از ۲۶۰ نسخه و کتاب در بخش مربوط یاد کردند. این شمار وضع مجموعه در همان زمان را نشان میدهد. مجموعه در طول دهههای گذشته اشیایی از دست داده و بعدتر آثار دیگری دریافت کرده بود. فهرست برای پیگیری این تغییرها اهمیت داشت. از روی آن میشد دانست محل نگهداری یا نمایش هر شیء چگونه تعیین شده است.
روز بازگشایی به کارهایی وصل بود که در سالهای قبل در انبار، کارگاه مرمت و خود قلعه انجام شده بودند. برای بازدیدکننده، نتیجه در چند قدم دیده میشد، ورود به بنا، رسیدن به تالار و ایستادن روبهروی چیزی که در شهر یا منطقه پیدا شده بود. قلعه اختیارالدین در ۲۰۱۱ این مسیر را دوباره باز کرد و مجموعه تاریخی هرات را در دل یکی از بناهای خود شهر به نمایش گذاشت.
منابع
- موزیمهای دولتی برلین و ثبت گشایش موزیم و آرشیف قلعه اختیارالدین در ۱۶ اکتبر ۲۰۱۱
- پژوهش درباره تاریخ موزیم هرات و بازسازی آن در قلعه
- دانشگاه علوم کاربردی برلین و بررسی حفاظت از نسخههای خطی مجموعه هرات
عکس شاخص. قلعه اختیارالدین هرات در ۲۰۱۱، سال گشایش موزیم و آرشیف قلعه. S.K. Vemmer (U.S. Department of State)، مالکیت عمومی.


