عکسهای سفر ملکه ثریا در ۱۹۲۸ چگونه به آرشیفهای اروپا رسیدند؟

بخشهای این نوشته
در عکس ورسای، ثریا طرزی و اماناللهخان کنار میزبانان فرانسوی ایستادهاند. تاریخ عکس ۲۶ جنوری ۱۹۲۸ است. نام محل، تاریخ و نام شماری از کسانی که در تصویر دیده میشوند در آرشیف ثبت شدهاند. این عکس بخشی از سفر طولانی شاه و ملکه افغانستان بود. برنامه آنان در یک کشور پایان نمییافت و بنابراین عکسهای سفر هم در یک مجموعه و با یک هدف ساخته نشدند.
سفر از افغانستان آغاز شد و از هند و مصر به چند کشور اروپایی رسید. فرانسه و بریتانیا از توقفهای آن بودند. هیات بعدتر به بخشهای دیگر اروپا و از راه اتحاد شوروی، ترکیه و ایران به منطقه بازگشت. در شهرهای مختلف پذیرایی رسمی صورت گرفت. نوع عکسی که در جریان هر توقف ثبت میشد به برنامه همان روز بستگی داشت. بعضی تصاویر ورود یا دیدار با مقامها را نشان میدادند و برخی برای ثبت چهره در محیط آرامتر تهیه شدند.
یک چهره و دو گونه عکس
در عکسی که آژانس رول در فرانسه ثبت کرد، ثریا به تنهایی دیده میشود. در عکس ورسای، او در گروهی از همراهان و میزبانان قرار دارد. در اولی، چهره و لباس بخش بزرگ تصویر است. در دومی، افراد اطراف و جای ثبت عکس هم اطلاعاتی درباره یک دیدار دولتی میدهند. عکسهای سفر، بسته به ترکیب و نوشتهای که همراهشان چاپ میشد، میتوانستند دو جلوه متفاوت از حضور ملکه افغانستان در اروپا را به خوانندگان نشان دهند.

پژوهش درباره تصاویر ثریا توضیح میدهد که یک پرتره دیگر او در سفر بریتانیا تهیه و بعد در نشریه مصور فرانسه چاپ شد. مسیر عکس از محل عکاسی به محل چاپ همیشه همان مسیر سفر اشخاص نبود. تصویری که در یک کشور تهیه شد میتوانست چند هفته بعد در کشور دیگر پخش شود. در نتیجه کسانی هم که در مراسم حضور نداشتند، چهره ملکه را از راه تصویر چاپی میدیدند.
آرشیف امروز امکان میدهد عکس رسمی و پرتره را کنار هم ببینیم. یکی روز معینی از سفر را با نام میزبانان نگه داشته است و دیگری به ما اجازه میدهد ببینیم چهره سفر چگونه جداگانه ثبت شد. این دو نوع سند برای دنبال کردن سفر ۱۹۲۸ اهمیت دارند، چون از برنامه رسمی و از گردش عکسها در بیرون محل دیدار خبر میدهند.
منابع
- پژوهش مریا حنون درباره پرتره ملکه ثریا و مسیر سفر و انتشار تصویر در اروپا
- پرونده آرشیفی عکس دیدار هیات افغانستان در ورسای در ۲۶ جنوری ۱۹۲۸
- معرفی زندگی و سفر ملکه ثریا
عکس شاخص. پرتره ملکه ثریا طرزی، ثبتشده توسط آژانس رول در فرانسه در ۱۹۲۸. Agence Rol. Agence photographique (commanditaire)، مالکیت عمومی.


