در بوگاندا چگونه پوست درخت به پارچهای برای پوشیدن تبدیل میشود؟

بخشهای این نوشته
در پادشاهی بوگاندا در اوگاندا، استادکار میتواند ماده نخست پارچه را از پوست درخت موتوبا بگیرد. پس از برداشتن لایه مناسب، پوسته ضخیم هنوز شکل جامه ندارد. برای رسیدن به سطحی پهن و نرم باید روی همان تکه برای مدتی کار شود. شکل نهایی از باز شدن و کوبیدن لایه به دست میآید و در پایان، استادکار میتواند از یک بخش پوست زمخت پارچه بسازد.
این کار پیشینهای طولانی در ناحیه دارد و نسلهایی از کارگران آن را در محلهها و خانوادهها آموختهاند. پارچه پوست درخت در بعضی آیینها، مراسم درباری و رویدادهای اجتماعی استفاده میشد. سازندگان تجربهای درباره انتخاب درخت، رسیدن زمان کار و شناخت قسمتی از پوست داشتند که برای کوبیدن مناسب است. با انتقال کار از استاد به شاگرد، همان شناخت میتوانست در خانواده و جامعه تولیدکننده بماند. برای ساخت پارچه، کار از خود درخت آغاز میشود و به پوشیدن یا کاربرد آیینی میرسد.
از لایه باریک تا سطح گسترده
استادکار پوسته را روی سطحی میگذارد و با ابزار چوبی چند بار به آن ضربه میزند. شکل ابزار و نوع حرکت بر بافتی که در پایان دیده میشود اثر دارند. به تدریج، لایه گستردهتر و نرمتر میشود. استادکار همه بخشها را یکباره به همان اندازه نمیکوبد. باید ببیند کدام قسمت هنوز سختتر است و کجا برای رسیدن به سطح هموار به کار بیشتری نیاز دارد.

در توضیح یونسکو، بخشی از اهمیت مهارت در رابطه میان درخت، سازنده و جامعهای است که پارچه را به کار میبرد. مواد دیگری نیز در زندگی روزانه مردم وارد شدهاند و کاربرد پارچه پوست درخت تغییر کرده است. با وجود تغییر پوشاک، کار در بعضی ناحیهها برای مراسم، هنر و انتقال دانش ادامه پیدا کرده است. برای حفظ مهارت، شاگرد باید بتواند مراحل را در کنار کسی ببیند که با ماده واقعی کار میکند.
اگر پارچه آماده را در دست بگیریم، میتوان سطح و رنگش را دید. برای شناختن چگونگی پدید آمدن آن، باید به زمان پیش از کوبیدن برگشت. لایه پوست از درخت میآید و در دست استادکار به سطحی میرسد که میتوان آویخت یا به صورت پوشش استفاده کرد. این گذر از شکل درخت به پارچه، تاریخ کار و شناخت ماده را در خود نگه میدارد.
منابع
عکس شاخص. ساخت پارچه پوست درخت در نزدیکی کامپالا در یک عکس آرشیفی. Frank and Frances Carpenter Collection، مالکیت عمومی.


