حسابهای اینکا چگونه در رشتهها و گرههای کیپو ثبت میشدند؟
بخشهای این نوشته

در برابر یک کیپو، چشم نخست به ریسمان اصلی و رشتههایی جلب میشود که از آن آویزاناند. بر روی بعضی رشتهها چند گره نزدیک به هم دیده میشود. بر رشته دیگر گرهها در فاصلههای جدا قرار گرفتهاند. کسی که آن را برای خواندن در دست میگرفت، باید جای گره را روی ریسمان و نسبت آن را با گرههای دیگر دنبال میکرد. یک گره جدا از جای خود همه چیزی را که در ثبت آمده بود نشان نمیداد.
کیپو با تاریخ جامعههای آند و به ویژه امپراتوری اینکا پیوند دارد. کسانی که برای کار اداری به شمارش مردم، کالا یا ذخیره میپرداختند، میتوانستند اطلاعات را در رشتهها ثبت کنند. کیپوها از نظر ماده، رنگ، شمار شاخهها و پیچش نخ با هم فرق دارند. شماری از نمونههای نگهداریشده در موزیمها با عنوان ثبت شمارش معرفی شدهاند. دستهای از شواهد به کاربرد اداری آنها مربوط میشود و بعضی نمونهها هنوز پرسشهای بیشتری پیش میگذارند.
عدد در جای گره
در نمونههایی که ساختار عددیشان بررسی شده، جای گره روی رشته به ارزش آن مربوط میشود. ترتیبی برای یکان، دهگان و جایگاههای بالاتر به کار میرفت. به این دلیل، گرهای با شکل مشابه میتوانست اگر در جای دیگری باشد معنای عددی دیگری بدهد. پژوهشگر ابتدا رشتهها را از هم جدا میکند و ترتیب را دنبال میکند. اگر چند رشته بتوانند مجموعهای از جمعها یا دستهها را نشان دهند، امکان بررسی خوانش پیشنهادی بیشتر میشود.

در همه نمونهها موضوع شمارش روشن نیست. حتی اگر عددها از روی گرهها خوانده شوند، برای شناختن اینکه شمارش به کدام کالا، محل یا گروه مربوط بود به مدرک دیگری نیاز است. رنگ و آرایش رشتهها میتوانند اطلاعاتی حمل کنند. نسبت دادن معنی یک رنگ به همه کیپوها بدون سند جدا ممکن نیست. شماری از پژوهشها نیز درباره قابلیت ثبت اطلاعات فراتر از مقدارهای عددی بحث میکنند.
در موزیم، کیپو ممکن است در حالت گسترده نمایش داده شود تا رشتهها روی هم نیفتند. به این ترتیب میشود ترتیب گرهها را مانند ردیفی از نشانهها دید. برای کسی که کیپو را ساخته بود، همان ترتیب کار یک ثبت را انجام میداد. چیزی که امروز باقی مانده نخها و گرههایی است که برای خواندنشان باید از همان جای نخستینشان روی رشتهها آغاز کرد.
منابع
عکس شاخص. نمونه کیپوی اینکا از سده پانزدهم یا شانزدهم در موزیم هنر کلیولند. عکاس ناشناس، CC0.


