آثار کاخ بنین چگونه در ۲۰۲۲ از موزیمهای آلمان به ابوجا رسیدند؟

بخشهای این نوشته
در دسمبر ۲۰۲۲، آثاری از پادشاهی تاریخی بنین در مراسمی در ابوجا، پایتخت نایجریا، به مقامهای آن کشور سپرده شدند. آنها بخشی از مجموعههایی بودند که بیش از یک سده در بیرون از نایجریا نگهداری میشدند. چند ماه پیش از مراسم، نمایندگان دو دولت درباره بازگرداندن آثار اعلامیه مشترک امضا کرده بودند. آنچه در ابوجا رخ داد، پس از گفتوگوهایی بود که تعیین مالکیت و انتقال فزیکی اشیا را در بر میگرفت.
این آثار به پادشاهی بنین در جنوب نایجریای امروزی مربوطاند. مرکز پادشاهی در شهر بنین قرار داشت. بخش مهمی از اشیای فلزی برای کاخ و آیینهای دربار ساخته شده بودند. در میان آثار بنین، لوحهایی با نقش شخصیتهای درباری و سرهای تزیینی دیده میشوند. اصطلاح رایج «برنزهای بنین» برای مجموعهای گسترده به کار میرود و همه اشیا از ماده کاملا یکسان ساخته نشدهاند.
راهی که از کاخ به موزیمها رسید
در ۱۸۹۷، نیروی بریتانیا به شهر بنین حمله کرد و اشیای فراوانی از کاخ برده شدند. آثار بعدا از راه فروش و مجموعههای خصوصی به نهادهای گوناگون رسیدند. بعضی به موزیمهایی در آلمان راه یافتند. ثبتهای موزهای میتوانند نشان دهند هر شی در چه زمانی وارد مجموعه شده و از چه کسی خریده شده است. برای روشن کردن مسیر آن پیش از رسیدن به موزیم، اطلاعات مربوط به کاخ و انتقال پس از حمله هم اهمیت دارد.

بر اساس توافق ۲۰۲۲، اصل بازگرداندن مالکیت به نایجریا پذیرفته شد. انتقال مالکیت و انتقال خود شی میتوانست در زمانهای متفاوت انجام شود. برخی آثار طبق توافقهای جداگانه به امانت در آلمان باقی ماندند و گروهی به نایجریا رفتند. مراسم دسمبر نمونهای از مرحله انتقال خود آثار بود. نهادهای نگهدارنده برای هر قطعه باید ثبت، حمل و تحویل را پی میگرفتند.
برای دیدن دامنه تغییر، میتوان زندگی یک شی را از روی چند نشانی دنبال کرد. نخست در کاخ بنین برای کاری معین ساخته شد، سپس در فهرست یک فروش یا مجموعه اروپایی ثبت شد و سالها بعد موضوع گفتوگوی بازگرداندن قرار گرفت. مراسم ابوجا بخش پایانی مسیر شماری از این اشیا را ثبت کرد. تاریخ آنها هم به شیوه ساخت و کاربرد در کاخ مربوط میشود و هم به مدارکی که نشان میدهند چگونه از کاخ بیرون رفتند.
منابع
- وزارت خارجه آلمان و شرح مراسم تحویل آثار در ابوجا
- متن سخنرانی مراسم و پیشینه بازگرداندن
- اعلامیه مشترک و گفتوگوهای ۲۰۲۲
عکس شاخص. نمونه سر یادمانی برنزی از پادشاهی بنین، سده هژدهم. Daderot، مالکیت عمومی.


