از والدیویا تا هیلو، سونامی ۱۹۶۰ چگونه از اقیانوس گذشت؟
بخشهای این نوشته

بعدازظهر ۲۲ می ۱۹۶۰، زمین در جنوب چیلی به شدت لرزید. زلزله به والدیویا و ناحیه گستردهای از جنوب کشور آسیب رساند. دستگاههای لرزهنگاری اندازه آن را ثبت کردند و بزرگی رویداد را بعدا ۹٫۵ برآورد کردند. تغییر کف دریا در ساحل اقیانوس آرام، حجم بزرگی از آب را جابهجا کرد. برای شهرهای دور از چیلی، این جابهجایی از راه یک رشته موج خود را نشان داد.
در هیلو در هاوایی، میان زلزله و رسیدن موجها چندین ساعت فاصله بود. پیام هشدار به جزیره رسید و گروهی از ساکنان محل را ترک کردند. موجها در نیمهشب وارد خلیج شدند. شدت موجهای پیدرپی یکسان نبود و بعضی از مردم پس از مشاهده یا عبور موجهای اول هنوز در ساحل و شهر باقی مانده بودند. یکی از موجهای بعدی به بخشهای کمارتفاع هیلو رسید و خسارت گسترده به بار آورد. در هیلو ۶۱ نفر جان باختند.
مسیر آب پس از لرزش
نقشه زمان سفر سونامی از بخشهای گوناگون اقیانوس میگذرد. فاصله از چیلی بخشی از پاسخ را میدهد. ژرفای بستر دریا بر سرعت حرکت اثر دارد و شکل خلیج و ساحل میتواند اندازه موج را هنگام رسیدن تغییر دهد. هیلو در کناره خلیجی قرار دارد که در چند سونامی تاریخی آسیب دیده است. گزارشی که تنها بزرگی رویداد را در مبدأ ذکر کند، به خواننده نمیگوید هر ساحل چه زمانی و با چه ارتفاعی با موج روبهرو شده است.

در جاپان نیز سونامی به ساحل رسید. نزدیک به یک شبانهروز از زلزله گذشته بود. دستگاهها، گزارش ساکنان و اندازهگیری نشانه آب روی زمین به پژوهشگران اجازه دادند آثار یک رویداد را در قارهها و جزیرههای مختلف مقایسه کنند. جنوب چیلی با آسیب خود زلزله، تغییر زمین و بالا آمدن آب روبهرو شد. در ساحلهای دور، بخش عمده خسارتی که به همان رویداد پیوند داشت از راه دریا رسید.
تصویرهای هیلو و والدیویا دو محل متفاوت را نشان میدهند که ساعت حادثه در آنها یکی نبود. دادههای ثبتشده از آب و زمین امکان میدهند میان آن زمانها ارتباط برقرار شود. از روی این مدارک میشود حرکت موج را از نخستین جابهجایی آب در چیلی تا رسیدن به خلیجها در سوی دیگر اقیانوس دنبال کرد.
منابع
- اداره ملی اقیانوسی و جوی امریکا و آثار رویداد در ساحلها
- دادههای مسیر و زمان سفر موج در اقیانوس آرام
عکس شاخص. والدیویا در جنوب چیلی پس از زلزله ۱۹۶۰. Pierre St. Amand، مالکیت عمومی.


