پلههای کوپان و نوشتهای که سنگهایش جابهجا شد

بخشهای این نوشته
در کوپان در غرب هندوراس، در کنار یک میدان باستانی، راهپلهای از سنگ بالا میرود. سطح پیشانی پلهها با نشانههای نوشتاری مایا پوشیده شده است. وقتی باستانشناسان در اواخر سده نوزدهم پاککاری و بررسی محل را آغاز کردند، بخشهایی از پلههای پایین هنوز در جای خود بودند. بسیاری از سنگهای حکاکیشده بالاتر افتاده و جابهجا شده بودند. میشد نوشته را دید، اما ترتیب همه جملههای آن روشن نبود.
نوشته در دوره فرمانروایی پادشاهان کوپان شکل گرفت. پلهها بخشی از بنایی بودند که در چند مرحله ساخته شد. آخرین بخش عمده کار در سده هشتم میلادی انجام شد و یکی از تاریخهای ثبتشده به ۷۵۶ برمیگردد. متن به سلسله فرمانروایان و رویدادهای وابسته به آن میپردازد. قرار گرفتن نوشته روی پلهها به این معنا بود که نشانهها بخشی از معماری میدان هم بودند.
چیدن دوباره بلوکها
باستانشناسان سده نوزدهم از محل عکس گرفتند و سنگها را ثبت کردند. چند دهه بعد، گروه موسسه کارنگی روی بازسازی راهپله کار کرد. بازگرداندن شکل بنا و پیدا کردن ترتیب اصلی نوشته دو کار جداگانه بود. گروه سنگها را در سازه دوباره جا داد، اما جای اصلی بخش چشمگیری از بلوکها با مدارک موجود به یقین تعیین نمیشد. همین گرفتاری در کوششهای بعدی برای خواندن نوشته باقی ماند.

راهپله ۶۳ پله دارد. شمار بلوکهای دارای نشانه و سنگنوشته به بیش از هزار میرسد. پژوهشگران میتوانند بخشی از ترتیب را با مقایسه نامها، عنوانها و نشانههای تقویم بررسی کنند. عکسهای قدیمی هم نشان میدهند هر سنگ پیش از برخی بازسازیها کجا قرار داشت و چه اندازه فرسوده شده بود. جایی که نشانهای در اثر بارندگی یا گذشت زمان کمرنگ شده، عکسی از همان سطح میتواند راهنمای خوبی باشد.
در بررسیهای تازهتر، از عکسهای دقیق و ثبت سهبعدی برای مطالعه و حفظ بلوکها استفاده شده است. ثبت شکل سنگ به متخصصان اجازه میدهد پیوندهای احتمالی میان نشانهها را بدون جابهجا کردن پلهها بررسی کنند. کسی که از پایین به بنا نگاه میکند، یک راهپله پیوسته میبیند. برای خواننده سنگنوشته، همان پلهها مجموعهای از قطعههاست که تاریخ کوپان را باید از کنار هم گذاشتن آنها دنبال کرد، از روی سنگهایی که بعضی هنوز در جای نخستیناند و بعضی قرنها پیش از آن جدا شدهاند.
منابع
عکس شاخص. راهپله سنگنوشته کوپان و ستون سنگی کنار آن در هندوراس. Peter Andersen ( talk )، CC BY 2.5، اندازه تصویر تنظیم شده است.


