برگهای پیمان وایتانگی چگونه از آتش و آب جان به در بردند؟

بخشهای این نوشته
در ۱۸۴۱، آتش به ساختمانی چوبی در آکلند رسید که دفتر حکومت استعماری نیوزیلند در آن کار میکرد. درون دفتر، صندوقچهای آهنی بود. جرج الیوت، کارمند نگهداری اسناد، صندوق و سندهایی را که در آن بود بیرون آورد. در میان آنها برگهای پیمان وایتانگی قرار داشت. از نخستین امضای پیمان کمی بیش از یک سال گذشته بود. خطر آتش پیش از آنکه سندها جا و دستگاه دایمی برای نگهداری داشته باشند، به آنها رسید.
امضای نخست در ششم فبروری ۱۸۴۰ در وایتانگی انجام شد. پس از آن، نسخهها به نقاط مختلف فرستاده شدند و در ماههای بعد در محلهای دیگر امضا جمع شد. پیمان در آرشیف به شکل یک ورق واحد نماند. برگهایی با مواد و شکل متفاوت در چند مسیر حرکت کرده بودند. پس از بازگشت به محل نگهداری، باید معلوم میشد هر برگ چه نامها و چه بخشی از سرگذشت امضا را همراه خود دارد.
سندی که دوباره از زیرزمین بیرون آمد
پس از آتشسوزی، اسناد به محل امنتری برده شدند و مدتی در گاوصندوق دبیرخانه حکومت ماندند. بعد از انتقال مرکز حکومت به ولینگتن، سندها هم به همان شهر رفتند. تا مدتها زیاد دیده نشدند. در ۱۹۰۸، تاریخپژوهی به نام توماس هاکن آنها را در زیرزمین ساختمانهای حکومتی پیدا کرد. آب، گذشت زمان و آسیب جانوران کوچک بر کاغذ و پوست اثر گذاشته بود. نگهدارندگان باید هر برگ را مدتی بعد با روشهایی مرمت میکردند که خودشان نیز بعدها دوباره بررسی شد.

در یکی از مرمتهای نخست، برای محکم کردن سندها از پوشش پارچهای استفاده کردند. این کار در بعضی بخشها به لکه و سخت شدن پوست انجامید. در دهههای بعد، مرمتکاران برای برداشتن لایه افزوده و بازبینی وضعیت سندها دوباره روی آنها کار کردند. جنس کاغذ و پوست یکسان نبود و برای نگهداری هر دو باید به شرایط محیط و شیوه قرار گرفتن در ویترین توجه میشد.
از ۲۰۱۷، برگهای پیمان در نمایشگاه «هه توهو» در کتابخانه ملی نیوزیلند در ولینگتن قرار گرفتند. نگهداری در محیط کنترلشده به کار کسانی ادامه میدهد که پیش از آن سندها را از خطرهای روزمره دور کردند. نخستین اقدام ثبتشده از این نوع، همان بیرون آوردن صندوق از ساختمان چوبی آکلند بود.
منابع
عکس شاخص. برگ وایتانگی، از نخستین بخشهای امضاشده پیمان در ۱۸۴۰. Archives New Zealand، CC BY 2.0، اندازه تصویر تنظیم شده است.


