امپراتوری‌ها، در طول تاریخ، بزرگ و توانمند شده و سرانجام سقوط کرده‌اند. محققان بسیاری در زمینه‌ی سقوط امپراتوری‌ها کار کرده‌اند و عوامل مختلفی را برای آن برشمرده‌اند. اما چه چیزی باعث می‌شود که امپراتوری‌های با شکوه به طور غیرقابل جبران از بین بروند؟ این مقاله به بررسی عامل‌های موثر بر سقوط امپراتوری‌ها می‌پردازد.

__نخستین مکتشف سقوط سریع__

_تزیان توریل_، تاریخ‌نگار معروف ایتالیایی، در کتابش «_تاریخ سقوط امپراتوری روم_» (۱۷۷۶)، اشاره کرد به اهمیت تزاین و عظمت در سقوط امپراتوری‌ها. او نوشت: «امپراتوری روم با عظمت و باشکوه خود به سقوط برخورد کرد، اما آن چه که باعث سقوط آن شد، خود عظمت و فخر بود» (توریل، ۱۷۷۶). این توصیف توریل از سقوط روم می‌تواند ابزاری قدرتمند برای تحلیل امپراتوری‌های دیگر باشد.‌

__تحلیل‌های مدرن__

اگر چه توریل اولین نفری بود که به عوامل سقوط امپراتوری‌ها پرداخت، اما منابع معاصر بیشترین کار را در این زمینه انجام داده‌اند. در سال ۱۹۵۸، _اِدوارد گیببن_، تاریخ‌نگار بریتانیایی، در کتاب «_سقوط و فروپاشی امپراتوری روم_»، عاملی جدید را مطرح کرد: زمان.

گیببن معتقد بود که طول عمر امپراتوری با سقوط آن ارتباط دارد. او نوشت: «امپراتوری‌ها، مانند انسان‌ها، رشد می‌کنند و نهایتاً پیر می‌شوند و افتاده می‌شوند» (گیببن، ۱۹۵۸). بنابراین، زمان می‌تواند عامل بسیار موثری در سقوط امپراتوری‌ها باشد.

__آزمون این نظریه__

یکی از روش‌های بررسی این نظریه، مطالعه‌ی تاریخ امپراتوری‌های مونگل و عثمانی است. امپراتوری مغول، از قرن ۱۲ تا ۱۹ در قسمت‌های مختلف از آسیا و اروپا قدرتمند بود. امپراتوری عثمانی نیز از قرن ۱۴ تا ۱۹ در شرق میانه عالمگیر بود. هر دو امپراتوری به مرور زمان از بین رفتند، و بنابراین تئوری گیببن به نظر می‌رسد صحیح است.

از طرف دیگر، روشن است که زمان تنها عامل سقوط این امپراتوری‌ها نبوده است. برای مثال، _جک گلدستون_، باشگاه علوم پیشرفته در نیوجرسی، به‌طور مفصل در مورد سقوط امپراتوری مغول تحقیق کرده است و به نتیجه رسیده که عوامل دیگری هم موثر بوده‌اند. او نوشت: «مشکلات داخلی، بحران‌های اقتصادی و حوادثی مانند طاعون، بر سقوط امپراتوری مغول تاثیر گذاشتند» (گلدستون، ۲۰۰۵).

__نتیجه‌گیری موقت__

پس از این تحقیقات، مشخص می‌شود که عوامل متعددی در سقوط امپراتوری‌ها دخالت دارند، از جمله زمان، مشکلات داخلی، بحران‌های اقتصادی و حوادث طبیعی. اما چه چیزی می‌تواندیم از این حقیقت یاد بگیریم؟ این سوال، موضوع بحث‌های بیشتری است که تا به حال نشان داده‌اند که هیچ عامل منفردی نمی‌تواند سقوط امپراتوری‌ها را توجیه کند. بنابراین، برای یافتن پاسخ این سوال، باید به مطالعه‌ی گسترده‌تر و عمیق‌تر از تاریخ بپردازیم.