شرط‌ها در پایتون و تصمیم‌گیری با if و else

پایتون یک زبان برنامه‌نویسی است که به شما اجازه می‌دهد برنامه‌های مختلفی بنویسید. یکی از مهم‌ترین مفاهیم در برنامه‌نویسی، شرط‌ها هستند. شرط‌ها به برنامه شما کمک می‌کنند تا تصمیم‌های مختلفی بگیرد.

مفهوم شرط

یک شرط، یک عبارت است که می‌تواند درست یا غلط باشد. بر اساس این شرط، برنامه شما می‌تواند تصمیم‌های مختلفی بگیرد. به عنوان مثال، فرض کنید شما می‌خواهید برنامه‌ای بنویسید که از کاربر بپرسد آیا می‌خواهد به مدرسه برود یا نه. اگر کاربر بگوید بله، برنامه شما می‌تواند یک پیام خوشحال کننده نشان دهد.

آشنایی با دستور if

دستور if یکی از مهم‌ترین دستورات در پایتون است که به برنامه شما کمک می‌کند تا بر اساس یک شرط، تصمیم‌های مختلفی بگیرد. ساختار دستور if به این شکل است:

if شرط:
    # کدهایی که اگر شرط درست باشد اجرا می‌شوند

به عنوان مثال، فرض کنید شما می‌خواهید برنامه‌ای بنویسید که از کاربر بپرسد چند سال دارد. اگر کاربر بزرگتر از 18 سال باشد، برنامه شما می‌تواند یک پیام نشان دهد که شما بزرگسال هستید.

سن = int(input("چند سال داری؟ "))
if سن > 18:
    print("شما بزرگسال هستید.")

استفاده از دستور else

دستور else به برنامه شما کمک می‌کند تا اگر شرط دستور if درست نباشد، کدهای دیگری را اجرا کند. ساختار دستور if و else به این شکل است:

if شرط:
    # کدهایی که اگر شرط درست باشد اجرا می‌شوند
else:
    # کدهایی که اگر شرط درست نباشد اجرا می‌شوند

به عنوان مثال، فرض کنید شما می‌خواهید برنامه‌ای بنویسید که از کاربر بپرسد چند سال دارد. اگر کاربر بزرگتر از 18 سال باشد، برنامه شما می‌تواند یک پیام نشان دهد که شما بزرگسال هستید. در غیر این صورت، برنامه شما می‌تواند یک پیام نشان دهد که شما هنوز بزرگسال نیستید.

سن = int(input("چند سال داری؟ "))
if سن > 18:
    print("شما بزرگسال هستید.")
else:
    print("شما هنوز بزرگسال نیستید.")

استفاده از دستور elif

دستور elif به برنامه شما کمک می‌کند تا چندین شرط مختلف را بررسی کند. ساختار دستور if، elif و else به این شکل است:

if شرط1:
    # کدهایی که اگر شرط1 درست باشد اجرا می‌شوند
elif شرط2:
    # کدهایی که اگر شرط1 درست نباشد و شرط2 درست باشد اجرا می‌شوند
else:
    # کدهایی که اگر هیچ‌یک از شرایط درست نباشد اجرا می‌شوند

به عنوان مثال، فرض کنید شما می‌خواهید برنامه‌ای بنویسید که از کاربر بپرسد نمره‌اش در یک آزمون چقدر است. اگر نمره‌اش بیشتر از 90 باشد، برنامه شما می‌تواند یک پیام نشان دهد که شما عالی هستید. اگر نمره‌اش بین 70 و 90 باشد، برنامه شما می‌تواند یک پیام نشان دهد که شما خوب هستید. در غیر این صورت، برنامه شما می‌تواند یک پیام نشان دهد که شما باید بیشتر تلاش کنید.

نمره = int(input("نمره‌ات چقدر است؟ "))
if نمره > 90:
    print("شما عالی هستید.")
elif 70 <= نمره <= 90:
    print("شما خوب هستید.")
else:
    print("شما باید بیشتر تلاش کنید.")

استفاده از عملگرهای مقایسه‌ای

عملگرهای مقایسه‌ای به برنامه شما کمک می‌کنند تا شرایط مختلف را بررسی کنید. عملگرهای مقایسه‌ای در پایتون شامل موارد زیر هستند:

• > (بزرگتر)
• < (کوچکتر)
• == (مساوی)
• != (غیر مساوی)
• >= (بزرگتر یا مساوی)
• <= (کوچکتر یا مساوی)

به عنوان مثال، فرض کنید شما می‌خواهید برنامه‌ای بنویسید که از کاربر بپرسد چند سال دارد. اگر کاربر بزرگتر یا مساوی 18 سال باشد، برنامه شما می‌تواند یک پیام نشان دهد که شما بزرگسال هستید.

سن = int(input("چند سال داری؟ "))
if سن >= 18:
    print("شما بزرگسال هستید.")

استفاده از عملگرهای منطقی

عملگرهای منطقی به برنامه شما کمک می‌کنند تا شرایط مختلف را با هم ترکیب کنید. عملگرهای منطقی در پایتون شامل موارد زیر هستند:

• and (و)
• or (یا)
• not (نه)

به عنوان مثال، فرض کنید شما می‌خواهید برنامه‌ای بنویسید که از کاربر بپرسد چند سال دارد و آیا دانش‌آموز است یا نه. اگر کاربر بزرگتر از 18 سال باشد و دانش‌آموز نباشد، برنامه شما می‌تواند یک پیام نشان دهد که شما بزرگسال هستید و دانش‌آموز نیستید.

سن = int(input("چند سال داری؟ "))
دانش_آموز = input("آیا دانش‌آموز هستی؟ (بله/خیر) ")
if سن > 18 and دانش_آموز.lower() != "بله":
    print("شما بزرگسال هستید و دانش‌آموز نیستید.")

مثال‌های بیشتر

فرض کنید شما می‌خواهید برنامه‌ای بنویسید که از کاربر بپرسد آیا می‌خواهد به مکتب برود یا نه. اگر کاربر بگوید بله، برنامه شما می‌تواند یک پیام خوشحال کننده نشان دهد.

پاسخ = input("آیا می‌خواهی به مکتب بروی؟ (بله/خیر) ")
if پاسخ.lower() == "بله":
    print("به مکتب برو!")
else:
    print("به خانه برو!")

فرض کنید شما می‌خواهید برنامه‌ای بنویسید که از کاربر بپرسد چند ساعت در روز تلویزیون تماشا می‌کند. اگر کاربر بیشتر از 2 ساعت تلویزیون تماشا کند، برنامه شما می‌تواند یک پیام نشان دهد که شما زیاد تلویزیون تماشا می‌کنی.

ساعت_تلویزیون = int(input("چند ساعت در روز تلویزیون تماشا می‌کنی؟ "))
if ساعت_تلویزیون > 2:
    print("شما زیاد تلویزیون تماشا می‌کنی!")

تمرین

• برنامه‌ای بنویسید که از کاربر بپرسد چند سال دارد و آیا موتر دارد یا نه. اگر کاربر بزرگتر از 18 سال باشد و موتر داشته باشد، برنامه شما می‌تواند یک پیام نشان دهد که شما بزرگسال هستید و موتر دارید.
• برنامه‌ای بنویسید که از کاربر بپرسد نمره‌اش در یک آزمون چقدر است. اگر نمره‌اش بیشتر از 80 باشد، برنامه شما می‌تواند یک پیام نشان دهد که شما عالی هستید.

نکات مهم

• فراموش نکنید که در برنامه‌های خود از شرط‌ها استفاده کنید تا تصمیم‌های مختلفی بگیرید.
• از عملگرهای مقایسه‌ای و منطقی استفاده کنید تا شرایط مختلف را بررسی کنید.
• برنامه‌های خود را با دقت بنویسید و از اشتباهات جلوگیری کنید.

برنامه‌نویسی یک مهارت است که می‌توانید آن را یاد بگیرید و با آن، دنیایی از امکانات را برای خود باز کنید.